İnsan kaynakları departmanında çalışanların iş sağlığı ve güvenliğine dair bilgi, bilinç ve farkındalıklarının analizi: Bir alan araştırması

Türkiye iş kazalarında dünyada üçüncü sırada Avrupa'da ise birinci sırada yer almaktadır. Yaşanan bu kayıp veya yaralanmalar sonucunda hem maddi-manevi anlamda hem de iş gücü anlamında önemli kayıplar verilmektedir. Bu durumda iş sağlığı ve güvenliğinin önemini ortaya koymaktadır. İşverenlerin ise çalışanlarının sağlığı ve güvenliği için bütün tedbirleri almak, uygunsuz çalışma koşullarını iyileştirmek ve kanun gereği diğer sorumluluklarını yerine getirmesi gerekmektedir. Ülkemizdeki tüm çalışanları statülerine bakılmaksızın kapsamına alacak ayrı ve bağımsız bir kanun çıkarılması düşüncesi 2012 yılında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile yürürlüğe girerek gerçekleşmiştir. 6331 sayılı İş Kanunu ilk yayınlandığında tüm sektörlerde çalışanlar sayılarına bakılmaksızın kanun kapsamına alınmıştı. İş kazaları personel sayısı 50'nin altında olan iş yerlerinde daha sık görülmektedir. Personel sayısı 50'nin altında olan iş yerleri 2012 yılında 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'nın yürürlüğe girmesinden önce kapsam dışında bırakılmıştı. Ancak 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası ile 2012 yılında yeni yasal düzenleme ile tüm çalışanların kapsama dâhil edilme uygulaması gerçekleştirilmiştir. Yasal düzenlemeden önce yükümlülüğü olmayan iş yeri yöneticileri, 6331 sayılı kanun ile birlikte cezalara ve yaptırımlara maruz kalmamak adına iş sağlığı ve güvenliği konusunda oldukça duyarlı hale gelmişlerdir. İnsan kaynakları departmanı ise oryantasyon, performans yönetimi, iş ilişkileri ve işe alım gibi görevleri gerçekleştirirken iş sağlığı ve güvenliği konusunda yürütülmesi gereken uygulama ve çalışmaları da üstlenmektedir. Bu uygulama ve çalışmaların yürütülmekte olduğu iş yerlerinin günlük iş akışında iş sağlığı ve güvenliği konusu yer almaya başlamıştır. Bununla beraber hem iş sağlığı ve güvenliği konusundaki bilgi akışı hem de insan kaynakları departmanı çalışanlarının bu konu hakkındaki bilgi düzeyleri oldukça artmıştır. İş hukuku ve sosyal güvenlik hukukunun alına giren iş sağlığı ve güvenliği konusu, mevzuat gelişmelerinin insan kaynakları departmanında sürekli olarak ve yakından takip edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu faaliyet ve çalışmalar doğrultusunda ortaya konulan anketlerden elde edilen bilgiler ile iş yerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, büyüklüğü gibi değişkenler uygulamaları da etkilemektedir. Anket sonuçlarından hareketle; iş sağlığı ve güvenliği konusuna insan kaynakları departmanının kendi faaliyetlerinin yanında bu konuya da yer verdiği görülmektedir. Anahtar Sözcükler: İnsan kaynakları, iş sağlığı ve güvenliği, insan kaynakları yönetimi, iş kazaları, iş hukuku