İran ticareti ve İran Ermeni tüccarlarının uluslararası ticari bağlantıları (1600-1650)

XVII. yüzyıldan itibaren İran'ın birçok ticari malı özellikle ham ipeği Avrupa ve Asya tüccarlarının tercih ettiği ürünlerinarasındaydı. XVII. yüzyılda Hollanda, İngiltere, Fransa, Venedik ve diğer Avrupalı ülkeler, İran, Hindistan ve Doğu Akdeniz uluslararası ticaretinde ham ipek üzerinde rekabet ediyorlardı. İpeğe talebin artması, Avrupa'daki tekstil üretiminin artışıyla alakalıydı. Durumun farkında olanSafevi şahı I. Abbas (1587-1629) yeniliklerin öncüsü olarak, İran'da ipek üretimini ve ipek böceği yetiştiriciliğini teşvik etti. İpek bölgelerini kendi kontrolü alarak özel statüler veren Şah,İran ipeği açısından büyük öneme haiz Ermeni tüccarlarını da Aras ve Nahçivan bölgesinden kaldırarak daha güvenlikli olan İsfahan'a göç ettirdi ve Yeni Culfa'ya yerleştirdi. İpek ihracatını düzenli hale getirmek, ticari faaliyetleri kolaylaştırmak ve İran'ın ekonomik gücünü artırmak için İran içindeki ticari yollara taş döşettirdi. Ayrıca ticari tecrübe ve yeteneğe sahip Ermeni tüccarlarını seçerek, İran'ın dış ticaretinde kullandı. Uluslararası ipek ticaretinde Ermeniler dışında Avrupalı şirketler de büyük güç sahibiydiydiler. Yeni Culfa Ermeni tüccarları İran ipeğini genellikle kervanlarla karadan, Doğu Hindistan Şirketleri ise denizden taşıyorlardı ve birbirleriyle rekabet halindeydiler. Bu süreçte Ermeni tüccarlar ticari imkanlarıfazla olmadığı için ticarette zorlansalar da ipek ticaretini Doğu Hindistan Şirketlerine bırakmadılar. Hollanda ve İngiliz Şirketleri ipek ticaretinin yönünü karadan denize çevirmek için yoğun çaba göstermelerine rağmen Yeni Culfa Ermeni tüccarlarınınmudahalesiyle amaçlarına ulaşamadılar.Bu sebeple Ermeni tüccarları karadan yürüttükleri ipek ticaretini bir asır daha canlı tutabildiler. Anahtar kelimeler: Ermeni Tüccarları, Yeni Culfa Ermenileri, İran İpeği,Doğu Hindistan Şirketleri, I. Şah Abbas.