İstanbul Kısmet-i Askeriyye Mahkemesi 114 numaralı Şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

İstanbul Kısmet-i Askeriyye Mahkemesi'ne ait 98 varak hacmindeki 114 numaralı şer'iyye sicili H.1159-1163 (M.1746-1750) yılları arasında görülmüş, 405 adet davayı ihtiva eden bir ilȃm sicilidir. İki bölümden oluşan bu tez çalışmasında şer'iyye sicilinin transkripsiyonunu içeren bölümden başka, Osmanlı Miras Hukuku'nun ve sicildeki davalarının ele alındığı ayrı bir bölümde yer almaktadır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin klasik dönemden yenileşme dönemine geçiş sürecine denk gelen bir zaman aralığında, Osmanlı miras hukuku uygulamalarının mahkeme kayıtları ışığında gün yüzüne çıkartılması hedeflenmiştir. Tereke dökümünü (tereke defteri) ve dolayısıyla mirasçıların hisse hesaplamalarını içermeyen bu sicilde, tereke tespiti, mirasçıların muvȃza'alı konularının dava yoluyla çözümü, vefat edenin alacak ve borçları, kölelerin mirastaki durumları, vasiyyetin miras taksimindeki etkisi, varissiz ölenlerin terekelerininin beytülmâl ile ilşkisi gibi ferȃizle (miras hukuku) ilgili pek çok dava kaydı bulunmaktadır. Davalarda hüküm kurmada etkin olan beyyine (delil), ikrȃr (kabul), inkȃr (red), tahlif (yeminleşme), deyn temessükü (borç senedi), hüccet senedi, mürur-ı zaman (zaman aşımı) gibi hukuk usûl ve kavramlarının miras davalarındaki önem ve etkisi ortaya çıkartılmıştır.