İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin İzmir'deki yayın organı İttihad gazetesi

30 yıl süren ve birçok alanda olduğu gibi basın alanında da baskısı ağır şekilde hissedilen istibdat dönemi, 1908 yılında meşrutiyetin ikinci defa ilan edilmesi ile sona ermiştir. Sonrasında ortaya çıkan özgürlük ortamı özellikle basın alanında kendini göstermiş ve değişen siyasi iklim, sayısız gazete ve derginin de ilk defa yayın hayatına başlamasına imkân sağlamıştır. İttihad gazetesi de bu özgürlük ortamında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin İzmir'deki yayın organı olarak yayın hayatına başlamış (8 Ekim 1908) ve cemiyetin sözcülüğünü yapmayı kendine ilke edinmiştir. Gazete bu misyonunu 142. nüshasına kadar (3 Nisan 1909) sürdürmüş ve bu tarihte yaşanan yönetim değişikliği sonrasında fikirsel bağımsızlığı temel alan bir anlayışı benimseyerek cemiyetin sözcülüğünü yapma misyonunu terk etmiştir. Tez çalışmasında gazetenin, cemiyetin sözcülüğünü yaptığı ilk 142 nüshasının analizi üzerinden dönemin olayları karşısında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin görüş, tutum ve yaklaşımları irdelenmiştir. Ayrıca İttihad'ın istibdat rejiminin olumsuz sonuçlarını takiben toplumun İttihat ve Terakki Cemiyeti iktidarı döneminde başlayan toplumsal ve siyasal dönüşüm yolunda sağladığı katkılar ayrıntılarıyla incelenmiştir. Gazetenin, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin görüşleri ile uyumlu hareket ettiği ve uzun süre cemiyet politikalarını savunduğu ortaya çıkmaktadır. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin getirmiş olduğu "Özgürlük", "Eşitlik", "Kardeşlik" ve "Adalet" kavramları üzerinden "Osmanlılık" fikrini temel alan bir yayın politikası takip ettiği ortaya çıkmaktadır. Bu tez çalışması ile İttihad gazetesinin ilk 142 sayısında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin sözcülüğünü yapma misyonunun gerekliliklerini istisnasız bir biçimde yerine getirdiği ve II. Meşrutiyet'in özgürlük ortamının da etkisiyle siyasal ve toplumsal dönüşüm adına İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından girişilen işlere, İzmir özelinde destek verdiği ortaya çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Basın, İttihad Gazetesi, II. Meşrutiyet, İttihat ve Terakki Cemiyeti, İzmir.