Ivan Illıch'in okulsuz toplum modelinde bir iktidar aracı olarak okul

Eğitim, insanın kişiliğini şekillendiren en önemli toplumsal kurumlardan biridir. Eğitimin kişinin kendini tanımasına yardımcı olma, bireyin toplumsallaşmasını sağlama, toplumun kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılması, içinde yaşanılan toplumun ekonomik ve siyasal gelişimine katkı sunacak bireyler yetiştirme gibi pek çok işlevi vardır. Bunlar eğitimin açık işlevleridir. Ancak açık işlevlerin yanı sıra gizli işlevleri de vardır. Modern dünyada iktidarlar, "bilgi güçtür" anlayışını en önemli motto olarak benimsemiş ve bilgiye sahip olmak için her yolu denemişlerdir. Bilgiye, güce sahip olmanın en iyi yolu; bilgi dağıtma işini üstlenmek, yani eğitim kurumlarını yönetmektir. Hemen her eserinde kurum eleştirisi yapan Ivan Illich, toplumun tamamen kurumlar tarafından yönetildiğini, insanın özgürlüğünü yitirdiğini söyler. Illich'e göre endüstriyel toplum, insanı kurumların ve araçların kölesi yapmıştır. Daima tüketen bir müşteriye dönüşen modern insan, bugün bilginin ve eğitimin bile müşterisidir. Illich, çözüm olarak yalnızca kurumların değil, yaşam felsefesinin de okulsuzlaştırılması gerektiğini düşünür. Bu çalışmanın amacı, okulların bir iktidar aracı olarak nasıl kullanıldığını ortaya çıkarmaya çalışmaktır.