İyi bir eğitim ortamı için yedi ilke"nin işbirlikli öğrenme ve modellerle birlikte uygulanmasının Fen Bilimleri dersinin anlaşılmasına etkisi

Bu araştırmanın amacı iyi bir eğitim ortamı için yedi ilkenin şehir merkezinde ve kırsal kesimde işbirlikli öğrenme ve modellerle birlikte uygulanmasının 6.sınıf fen bilimleri dersinde akademik başarıya ve kavramsal anlamaya etkisini belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Erzurum şehir merkezindeki bir ortaokulun 6. sınıfının dört şubesinde öğrenim gören 72 öğrenci ile Erzurum Köprüköy ilçesinin bir beldesindeki ortaokulun 6. sınıfının dört şubesinde öğrenim gören 82 öğrenci olmak üzere toplamda 154 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya başlamadan önce uygulamayı yapacak olan Fen Bilimleri dersi öğretmenleriyle araştırmanın amacı, geliştirilen etkinlikler ve uygulama süreciyle ilgili görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelere göre şehir merkezinde ve kırsal kesimde seçilen bu okullardaki dört 6.sınıf şubesinden üçü uygulamanın yapılacağı deney grubu biri de kontrol grubu olarak seçilmiştir. Araştırmaya şehir merkezinden ŞYİMG (Şehir Merkezinde Yedi İlkenin İşbirlikli Öğrenme ve Modellerle Birlikte Uygulandığı Deney Grubu), [N=18], ŞYİG (Şehir Merkezinde Yedi İlkenin İşbirlikli Öğrenme İle Birlikte Uygulandığı Deney Grubu), [N=21], ŞİG (Şehir Merkezinde İşbirlikli Öğrenmenin Uygulandığı Deney Grubu) [N=19] ve kontrol grubundan (ŞKG), [N=14] olmak üzere toplam 72 öğrenci katılmıştır. Araştırmaya kırsal kesimden KYİMG (Kırsal Kesimde Yedi İlkenin İşbirlikli Öğrenme ve Modellerle Birlikte Uygulandığı Deney Grubu), [N=21], KYİG (Kırsal Kesimde Yedi İlkenin İşbirlikli Öğrenme İle Birlikte Uygulandığı Deney Grubu), [N=19], KİG (Kırsal Kesimde İşbirlikli Öğrenmenin Uygulandığı Deney Grubu), [N=22] ve kontrol grubundan (KKG, N=20) olmak üzere toplam 82 öğrenci katılmıştır. Uygulama aşamasında araştırmaya şehir merkezinden ve kırsal kesimden katılan her bir deney grubu Fen Bilimleri dersini kendi uygulama yöntemine göre işlemiş, kontrol gruplarına ise müdahale edilmemiş, Milli Eğitim Bakanlığı'nın hazırladığı Fen Bilimleri öğretim programına göre öğretim gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla Ön Bilgi Testi (ÖBT), Akademik Başarı Testi (ABT), Kavram Testi (KT), Modül Testler (MT), Kişisel Bilgi Formu (KBF), İşbirlikli Öğrenme Yöntem Görüş Ölçeği (YGÖ), İyi Bir Eğitim Ortamı İçin Yedi İlke Ölçeği (YİÖ) ve Yarı-Yapılandırılmış Mülakat Formu (YYMF) kullanılmıştır. Araştırmaya başlamadan önce ÖBT, KT, KBF ve YİÖ uygulanmıştır. Araştırma sürecinde MT'ler uygulanmıştır. Araştırma bittikten sonra ABT, KT, YİÖ, YGÖ ve YYMF uygulanmıştır. Uygulamaya başlanmadan önce veri toplama araçlarının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Buna göre ÖBT'nin güvenirlik katsayısı KR-20=0,89 olarak, ABT'nin güvenirlik katsayısı KR-20=0,93 olarak, KT'nin güvenirlik katsayısı KR-20=0,94 olarak, YİÖ'nün güvenirlik katsayısı α=0,78 olarak bulunmuştur. Verilerin analizi için betimsel istatistikler; yüzde, frekans değerleri ve kestirimsel istatistikler; tek yönlü ANOVA, kovaryans analizi ANCOVA ve bağımlı-t testi yapılmış ve etki büyüklüğü η2 değerlerine bakılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular araştırma problemlerine göre dört kısımda sunulmuştur. Araştırmanın birinci alt problemi için YİÖ ve KBF'den elde edilen bulgular sunulmuştur. YİÖ'den elde edilen verilere yapılan ANOVA ve ANCOVA analizlerine göre, iyi bir eğitim ortamı için yedi ilkenin hem şehir merkezinde hem de kırsal kesimde uygulanmaya konulduğu belirlenmiştir (p<0,05). KBF'den elde edilen bulgulara göre şehir merkezinden uygulamaya katılan öğrencilerin kırsal kesimden uygulamaya katılan öğrencilere göre sosyoekonomik olarak daha iyi seviyede oldukları ve bunun da başarılarını etkilediği belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci alt problemi için ÖBT, ABT ve YGÖ'den elde edilen verilere bakılmıştır. Şehir merkezinde ÖBT'nin uygulanmasıyla grupların ön bilgileri arasında anlamlı bir fark belirlenirken (p<0,05), kırsal kesimdeki grupların ön bilgileri arasında anlamlı bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Tüm gruplar arasında ise ön bilgi bakımından anlamlı bir fark belirlenmiştir (p<0,05). ABT'den elde edilen verilere yapılan ANCOVA istatistiğine göre, şehir merkezinde tüm deney gruplarının kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu belirlenirken (p<0,05); kırsal kesimde ABT'den elde edilen verilere yapılan ANOVA istatistiğine göre gruplar arasında anlamlı bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Tüm grupların karşılaştırılması için yapılan ANCOVA istatistiğine göre ise kırsal kesimdeki tüm deney gruplarının şehir merkezindeki kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). YGÖ'den elde edilen bulgulara göre deney gruplarındaki öğrencilerin büyük çoğunluğunun işbirlikli öğrenme ile ders işlemekten hoşnut oldukları ve bu yöntemi sevdikleri belirlenmiştir. Araştırmanın üçüncü alt problemi için MT'lerden elde edilen verilere bakılmıştır. MT'lere yapılan ANOVA istatistikleri sonucunda her üç MT'de de testin son uygulamasında şehir merkezi ve kırsal kesimdeki model gruplarının (ŞYİMG ve KYİMG) diğer deney gruplarına (ŞYİG, KYİG, ŞİG ve KİG) göre daha başarılı olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Model gruplarına model uygulamasından önce ve sonra yapılan MT'lerden elde edilen verilere yapılan bağımlı-t testi sonuçlarına göre her iki model grubunun da tüm MT'lerin son uygulamasında kavramsal anlamalarını artırdıkları belirlenmiştir (p<0,05). Araştırmanın dördüncü alt problemi için KT ve YYMF'den elde edilen verilere bakılmıştır. KT'lerin ön uygulanmasıyla elde edilen verilere yapılan ANOVA sonuçlarına göre şehir merkezinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenirken (p<0,05), kırsal kesimdeki gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Tüm gruplara uygulanmasıyla yine gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir (p<0,05). KT'nin son uygulanmasında şehir merkezindeki gruplardan elde edilen verilere yapılan ANCOVA sonuçlarına göre şehir merkezinde ve ANOVA sonuçlarına göre kırsal kesimde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir (p<0,05). Tüm gruplar bazında yine gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir (p<0,05). YYMF'den elde edilen bulgulara göre ise kontrol gruplarındaki öğrencilerin maddenin tanecikli yapısı konusu ile ilgili olarak birçok kavram yanılgısına sahip oldukları, deney gruplarında ise kontrol grupları kadar olmasa da yine bazı kavram yanılgılarının uygulama sonunda da devam ettiği görülmüştür. Araştırmada sonuç olarak; iyi bir eğitim ortamı için yedi ilkenin şehir merkezinde ve kırsal kesimde teorikten uygulamaya geçirildiği, öğrencilerin bu süreçle ilgili olumlu fikirlere sahip oldukları, iyi bir eğitim ortamı için yedi ilke, işbirlikli öğrenme ve modellerin birlikte kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı, öğrencilerin işbirlikli öğrenme yöntemi hakkında olumlu görüşlere sahip oldukları, modellerin maddenin tanecikli yapısı konusunda öğrencilerin kavramsal anlamalarını arttırdığı, uygulanan yöntemlerin öğrencilerin kavramsal anlamalarını arttırmanın yanı sıra kavram yanılgılarını da azalttığı belirlenmiştir Anahtar Sözcükler: Ġyi bir eğitim ortamı için yedi ilke, maddenin tanecikli yapısı, iĢbirlikli öğrenme, modeller, akademik baĢarı, kavramsal anlama