İzmir ilinde fonksiyonel konstipasyon sıklığı ve ilişkili faktörlerin araştırılması

Amaç: Bu araştırmanın amacı İzmir ilinde fonksiyonel konstipasyon sıklığını ve fonksiyonel konstipasyonun OKB ve kişilik özellikleri başta olmak üzere çeşitli faktörlerle ilişkisini belirlemektir. Yöntem: Bu çalışma, kesitsel tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmıştır. İzmir ili 11 merkez ilçesinin her birinden rastgele örneklem yöntemiyle belirlenen 11 Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde, 1 Ekim 2017- 31 Kasım 2017 tarihleri arasında, herhangi bir nedenle ASM'ye başvuran 18 yaş ve üzeri 990 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan kişilere yüz yüze görüşme yöntemiyle, araştırmacı tarafından ROME IV kriterleri esas alınarak oluşturulmuş anket ile Mini-International Neuropsychiatric Interview içerisindeki OKB modülü ve On Maddeli Kişilik Envanteri uygulanmıştır. İstatistiksel analizler, SPSS 22.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Tanımlayıcı sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma; kategorik değişkenler için sıklık ve yüzde dağılımları verildi. Kategorik bağımsız değişken ile bağımlı değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi uygulandı. Ortalamaların karşılaştırılmasında ise t-testi kullanıldı. Bağımsız grupların ortalamalarının kıyaslanmasında ANOVA analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için p değeri <0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 502 (%50,7) kadın ve 488 (%49,3) erkek olmak üzere toplam 990 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş aralığı 18-78 arasında olup, kadınların yaş ortalaması 36,44 (std=14,571); erkeklerin yaş ortalaması ise 36,94 (std=12,854) idi. Çalışmamıza katılanların %7'si (n=69) ROME IV kriterlerine göre FK tanısına uymakta olup, bu kişilerin %60,9'u kadındı ve erkeklere göre oldukça yüksekti. Fonksiyonel konstipasyon yaşa bağlı olarak artmaktaydı (t=2,619, p=0,009). Erkekler ve kadınlar eğitim durumuna göre ayrı ayrı değerlendirildiğinde, yüksek eğitim düzeyine sahip erkeklerde fonksiyonel konstipasyon sıklığı anlamlı olarak yüksekti. Fonksiyonel konstipasyonu olan olguların %13'ü OKB pozitif olarak değerlendirildi. Bu oran FK olmayanlara göre anlamlı olarak (p=0,003) yüksek bulunmuştur. FK olgularının duygusal dengelilik puanları FK olmayanlara göre anlamlı (p=0,038) olarak düşük bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız FK'un birinci basamakta oldukça sık görülen bir GİS yakınması olduğunu göstermekte ve özellikle tedavideki farklılıklardan ötürü konstipasyon yakınması ile başvuran hastalarda tanısal yaklaşımın önemini ortaya koymaktadır. FK tanısı olan bireylerde OKB görülme sıklığı FK olmayan bireylere göre anlamlı olarak yüksek, duygusal dengelilik düzeyleri ise anlamlı olarak düşük bulunmuştur. FK tanısı alan bireylerde bu duruma sebep olarak psikiyatrik hastalıkların ve kişilik özelliklerinin de etken olabileceği unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel konstipasyon, obsesif kompulsif bozukluk, ROME IV kriterleri, kişilik özellikleri