Kadınlarda over kanseri farkındalık düzeyleri ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Araştırmada kadınlarda over kanseri farkındalık düzeyleri ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olan bu araştırmanın örneklemini Erzincan ili sınırları içerisinde bulunan Eğitim ve Araştırma Hastanesinin jinekoloji ve obstetri polikliniklerine herhangi bir nedenden dolayı başvuran 20-60 yaş arası 428 kadın hasta oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 2022 yılı Kasım ve 2023 yılı Nisan tarihleri arasında Sosyodemografik Özelikler ve Bilgilendirme Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Over Kanseri Farkındalık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde t testi, standart sapma, yüzdelikler, ANOVA testi, Tukey, Tamhane T2 testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Pearson ki-kare, Fisherexact test, Fisher Freeman Halton testi ve Sperman Korelasyon Analizi yapılmıştır. Bulgular: Jinekoloji ve obstetri polikliniğine başvuran kadınların yaş ortalaması 33.88±10.46, %47.9'u üniversite mezunu, %63.1'i evli, %51.4'ü ev hanımı, %76.9'u şehir merkezinde yaşamakta, %46.5'inin geliri giderine eşit ve %52.3'ü orta düzeyde beslenmektedir. Kadınların %93.9'unun over kanserli akrabası bulunmamakta, %76.4'ü düzenli jinekolojik muayene yaptırmakta ve %54'ü sağlık bilgisine sağlık personelinden ulaşmaktadır. Kadınlar OKFÖ-belirtiler alt boyutundan 3.07±2.96 ve OKFÖ-risk faktörleri alt boyutundan 37.31±9.77 puan almış olup Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin toplamından 109.52±15.89 puan almışlardır. Kadınların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin puanı ile OKFÖ puanı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.01; p<0.001). Sonuç: Kadınların,over kanseri belirtileri ile ilgili bilgi düzeyleri yetersiz, risk faktörleri ile ilgili bilgi düzeyleri orta düzeyde ve sağlık okur yazarlık düzeyleri ise ortalamanın üzerinde iyi düzeyde bulunmuştur. Kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça over kanseri farkındalık düzeyleri de artmaktadır. Over kanserlerinin erken tanısına yönelik bilgi düzeyleri ile kanser taramalarına katılımı artırmak için kadınların, sağlık okuryazarlık düzeylerinin artırılması yönünde girişimlerde bulunulması önerilmektedir.