Kanser hastalarının bütüncül iyilik hallerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Toptaş Kılıç S., Kanser Hastalarının Bütüncül İyilik Hallerinin ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Psikiyatri Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2019. Bu araştırma kanser hastalarının bütüncül iyilik halinin incelenmesi amacıyla metadolojik ve tanımlayıcı olarak üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşaması, "Holistic Well-Being Scale" adlı ölçeğin Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması olup gündüz tedavi ünitesine gelen ve onkoloji kliniklerinde yatan 230 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanan "Bütüncül İyilik Hali Ölçeği" ve " Kısa Semptom Envanteri"nin yeni bir örneklem grubunda (203 hasta) hastaların tanıtıcı özelliklerine, bütüncül iyilik hali ile ilgili değerlendirmelerine göre dağılımı incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında, hastaların bütüncül iyilik hali değerlendirmelerine ilişkin deneyimlerini belirlemek amacıyla 18 hasta ile bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, tanıtıcı bilgiler formu, Bütüncül İyilik Hali Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H analizi, pearson korelasyon kat sayısı, doğrulayıcı faktör analizi, Kendal-W analizi, güvenirlik aşamasında ise ölçeğin iki yarıya bölünmesi analizi ve cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. Nitel aşamada ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Bütüncül İyilik Hali Ölçeği'nin Türkçe formunun, özgün formundan farklı olarak 6 boyut 26 madde ile Türk kültürüne uygun olduğu, hastaların bütüncül iyilik hallerinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Yaş, çocuk durumu, yaşadığı yer, geldiği yer, yaşadığı kişiler, hastalık türü ve destek alma durumu Bütüncül İyilik Hali ölçeğinin alt boyutlarında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yapılan bireysel görüşmeler sonucunda hastalar bütüncül iyilik hallerini nasıl değerlendirdiklerine yönelik fiziksel boyut, psikolojik boyut, sosyal boyut, spritüel boyut, ekonomik boyut ve sağlık ekibi üyelerinden beklentiler olmak üzere altı kategori oluşmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; Bütüncül İyilik Hali Ölçeği'nin ülkemizde yapılacak çalışmalarda kullanılması, hastaların fiziksel ve psikososyal alanlarda sorun yaşadıkları gözönüne alındığında hastalara bu sorunlara yönelik psikoeğitim programlarının geliştirilmesi önerilir.