Kanser hastası çocukların refakatçi annelerinde görülen ruhsal sorunların bakım yükü ve algılanan sosyal destek bağlamında incelenmesi

Amaç: Kanser tedavisi gören çocukların refakatçi annelerinde çocuklarının tedavi süreci içerisinde girdikleri bakım veren rolünün onlarda oluşturduğu fiziksel, psikolojik, sosyal yükler olmak üzere birçok boyutta bakım yükünün değerlendirilmesi ve yine bu süreç içerisinde aile, sosyal çevre ve tedavi ekibinden algıladıkları sosyal desteğin ruh sağlıklarına etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlam içerisinde hem ayrı ayrı bakım yükü ve algılanan sosyal destek değişkenlerinin ruh sağlığı sorunlarına ne ölçüde etki ettiğinin incelenmesi hem de bakım yükü ve algılanan sosyal destek ile annelerin ruh sağlığı sorunları arasında anlamlı bir ilişkinin varlığının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırmaya 0-17 yaş arasındaki çocukları kanser tedavisi gören 38 refakatçi anne katılmıştır. Katılımcı annelere Bakım Yükü Ölçeği (BYÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans ve yüzdelik dağılım, bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon testi, çoklu regresyon ve hiyerarşik çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda kısa semptom envanteri ile bakım yükü arasında pozitif yönlü güçlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilirken, kısa semptom envanterinin algılanan sosyal destek ile negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişkisinin olduğu ve yine bakım yükü ile algılanan sosyal desteğin arasında ise negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu gözlemlenmektedir. Son olarak, refakatçi annelerin ruhsal sorunlarını algıladıkları sosyal destek ve bakım yükünün beraber yordadığı belirlenmiştir ve hiyerarşik çoklu regresyon analizinde bu iki bağımsız değişkenin bağımlı değişken olan ruhsal sorunları istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç: Bulgular, bakım yükü değişkeninin ruhsal sorunları yordamada algılanan sosyal destek değişkenine göre daha kuvvetli olduğunu göstermektedir. Bakım yükü düzeyinde yaşanan artış ruhsal sorunları da arttırmaktadır. Algılanan sosyal destek düzeyinde ise bu tam tersidir; sosyal destek düzeyindeki artışın ruhsal sorunlarda azalmayı sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Bakım Yükü, Kanser, Refakatçi, Ruh Sağlığı Sorunları.