Karaciğer sirozu olan hastalarda nütrisyonel durumun değerlendirilmesinde ultrasonografi ile ölçülen temporal kas kalınlığının kullanılması

Giriş ve Amaç: Malnütrisyon siroz hastalarında yaygın olarak görülmektedir. Hastaların morbidite ve mortalitesini arttıran ciddi bir sağlık sorunudur. Siroz hastalarında malnütrisyonun değerlendirilmesinde çeşitli laboratuvar verileri, skorlama sistemleri ve antropometrik ölçümler kullanılmaktadır. Fakat bu ölçümler zaman almakta, net sonuca varmak sorun olmakta ve malnütrisyon oranını tek başına ortaya koyamamaktadır. Yakın tarihli yapılan bazı çalışmalar temporal kas kitlesinde azalmanın malnütrisyon oranı ile ilişkili olabileceğini desteklemektedir. Biz çalışmamızda, siroz hastalarında malnütrisyonun erken tespit edilebilmesi için bir parametre olarak ultrasonografi ile ölçülen temporal kas kalınlığını(TKK) kullandık. Nütrisyonel durumu belirlemek için TKK'nın tek başına geçerliliğini ve güvenilirliğini doğrulamayı ve beslenme durumuyla anlamlı şekilde ilişkili olup olmadığını araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi Rize Eğitim Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Kliniği'nde yatan veya Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvuran siroz tanısı bulunan, yaş ortalamaları 65 yıl olan 65 hasta ve yaş ortalamaları 59.5 olan 20 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 85 birey incelendi. Araştırmamız kesitsel bir çalışmadır. Hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, siroz hastalığının primer etiyolojisi) ve laboratuvar parametreleri (serum albumin, total bilirubin, INR, ALT, AST, beyaz küre, hemoglobin, nötrofil, lenfosit, trombosit ) hastaların rutin poliklinik tetkikleri ve yattığı süre zarfındaki veriler hasta dosyaları incelenerek retrospektif olarak elde edildi. Antropometrik ölçümleri (kuru ağırlık, vücut kitle indeksi, triceps deri kıvrım kalınlığı, temporal kas kalınlığı) hesaplandı. Hastalara tek hekim tarafından Child Turcotte Pugh(CTP), The Royal Free Hospital- Nutritional Prioritizing Tool(RFH-NPT) Değerlendirme skorları uygulandı ve TKK ölçümü ultrasonografi ile tek hekim tarafından yapıldı. RFH-NPT skorlamasına göre malnütrisyon risk sınıflaması yapılarak hastaların antropometrik ölçümleri ve TKK değerleri ile karşılaştırıldı. Bulgular: Araştırma kapsamında 65'i siroz tanılı hasta (yaş ortancası: 65 yıl) ve 20'si sağlıklı kontrol (yaş ortancası: 59.5 yıl) olmak üzere toplam 85 birey incelendi. Hastaların sağ ve sol TKK ortancası sırasıyla 9.2 mm ve 9.3 mm idi. Hasta ve kontrol grupları arasında vücut ağırlığı, beden kütle indeksi (BKİ) ve obezite durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla; p<0.001; p=0.003; p<0.001; p=0.002). Hasta ve kontrol grupları arasında yaş, cinsiyet ve boy uzunluğu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Hastaların TDKK, sağ ve sol TKK değeri kontrol grubundaki sağlıklı bireylerden anlamlı olarak düşüktü (sırasıyla; p<0.001; p=0.001; p=0.001). Araştırma kapsamında incelenen siroz tanılı hastaların %29.2'sinin etiyolojisi kriptojenik iken bunu %16.9 ile NASH, %15.4 ile Hepatit-B, %13.9 ile kardiyak nedenler ve %10.8 ile Hepatit-C izliyordu. En az saptanan etiyoloji, %1.5 ile Hepatit-B ve Hepatit-C koenfeksiyonuna bağlı siroz idi. Hastalar RFH-NPT skoruna göre düşük/orta risk malnütrisyonu olanlar (n=45) ve yüksek risk malnütrisyonu olanlar (n=20) şeklinde iki gruba ayrılarak değerlendirildi. Hastaların RFH-NPT skoru ortancası 1 (IQR:0-2) olup %49.2'sinin malnütrisyon riski düşük, %20.0'ının orta ve %30.8'inin yüksek idi. Hastaların %38.4'ünün CTP sınıfı A iken %30.8'sinin B ve geriye kalan %30.8'inin C idi. Siroz tanılı hastaların %43.1'inde asit saptanmaz iken %16.9'unda hafif derecede, %40.0'ında ise şiddetli derecede asit saptandı. Ensefalopati, hastaların %67.7'sinde yok iken %23.1'inde orta derecede, %9.2'sinde ise şiddetli derecede ensefalopati mevcuttu. Yüksek malnütrisyon riski bulunan siroz tanılı hastaların yaşı, düşük/orta riskli hastalardan anlamlı olarak yüksek, BKİ anlamlı olarak düşük saptandı (p=0.013, p=0.021). Korelasyon analizinde siroz tanılı hastaların sağ ve sol TKK değerleri ile yaş, NLR ve RFH-NPT değerleri arasında negatif yönde, orta düzeyde; BKİ ve serum albumin değerleri arasında ise pozitif yönde, orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Sağ ve sol TKK değerinin yüksek riskli malnütrisyonu öngörmedeki xiv tanısal karar verdirici özellikleri ROC eğrisi analizi ile değerlendirildi. Buna göre hem sağ (AUC: 0.696, %95 GA: 0.39-0.69) hem de sol TKK'nın (AUC: 0.691, %95 GA: 0.55-0.83) yüksek riskli manütrisyonu öngörmede tanısal karar verdirici özelliği olduğu belirlendi (p<0.05). Sağ TKK için belirlenen 9.05 mm'lik cut-off değerine göre; yüksek derecede malnütrisyonu öngörmede sensitivite %70, spesifisite %62.2, pozitif prediktif değer %17.6 ve negatif prediktif değer %54.8 olarak hesaplanırken sol TKK için belirlenen 9.05 mm'lik cut-off değerine göre, sensitivite %65, spesifisite %68.9, pozitif prediktif değer %18.4 ve negatif prediktif değer %51.9 olarak hesaplandı. Malnütrisyon risk düzeyi yüksek olanların NLR değerleri düşük/orta riskli hastalardan anlamlı olarak yüksek iken serum albumin değerleri anlamlı olarak düşüktü (p<0.05). NLR için median değer olan 2.58 cut off olarak alındığında NLR değeri 2.58 ve üzerinde olan siroz tanılı hastalar içinde yüksek derecede malnütrisyon riski bulunanların yüzdesi NLR değeri 2.58'in altında olanlardan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0.05). NLR değeri 2.58 ve üzerinde olan siroz tanılı hastaların sağ ve sol temporal kas kalınlığı 2.58'in altında olanlardan anlamlı olarak düşüktü (sırasıyla; p=0.016; p=0.012). Hastaların NLR düzeyleri arasında triceps deri kıvrım kalınlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Sonuç: Kronik siroz hastalarında ultrasonagrafi ile ölçülen TKK değeri yüksek riskli malnütrisyonu öngörmede tanısal karar verdiricidir. Noninvaziv, basit ve objektif bir değerlendirme yöntemi olan ultrasonagrafi ile ölçülen TKK'nın, siroz hastalarında malnütrisyon tanısı için kullanılmasını öneriyoruz. Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, siroz, temporal kas kalınlığı