Karl Marx'ta mutluluk kavramı

Ahlak felsefesinin en temel kavramlarından birisi olan mutluluk, gerek seküler bakış açısıyla olsun gerekse dinsel perspektiften olsun, bütün insanların ulaşmaya çalıştığı son amacı oluşturur. Pratik yönelimli teorik açıklamalara dayanan mutluluk, genellikle bireysel koşullara indirgenmiş ya da bireysel koşullardan ibaretmiş gibi görünmektedir. Bu tez kapsamında yapılmak istenen, Marx açısından, mutluluğunun önünde engel olarak duran sivil toplumun ekonomik ilişkilerinin, servet edinme ve para biriktirme faaliyetine indirgenmiş bulunan amacının, insanın potansiyellerini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi için bir dönüşümün imkânını gösterebilmektir. Marx'ın felsefi ve ekonomik düşüncelerinin arasında mutluluk kavramını araştıran bu tez, iki ana bölümden oluşmaktadır: Marx'ın kaynağı olarak Marx öncesi mutluluk kuramları ve Marx'ta mutluluk kuramı. Marx öncesi mutluluk kuramlarının ele alındığı birinci bölümde kısaca Demokritos'a değinildikten sonra Aristoteles, Aquinas ve Hegel'in mutluluk görüşleri politik ve ekonomik perspektifin de dâhil edildiği bir bağlamda ele alınmıştır. Kuşkusuz bu filozoflar Marx'ın mutluluk ile ilgili felsefi kaynaklarının bütününü temsil etmemektedir; ancak en önemlilerini sunmaktadır. İkinci bölümde ise Marx'ın kendi görüşlerine dönülmektedir bu bağlamda birinci bölümde ele alınan filozofların görüşleri hem eleştirilmekte hem de süreklilikleri gösterilmektedir. Marx, Aristotelesçi "iyi yaşam" perspektifine dayalı insanın yetilerinin geliştirilmesi ve insanın insanı amaç edinmesine dair Kantçı ilkenin sentezini oluşturan Hegelci mirasın devamını oluşturmaktadır. Tezde Marx'ın iki başyapıtı temel alınmaktadır. Bunlardan ilki olan ve Friedrich Engels ile kaleme aldığı Komünist Manifesto'dur. İkincisi ise ekonomi politiğin eleştirisini amaçlayan Kapital'dir. Kapital, Komünist Manifesto'da ileri sürülen tezlerin tarihsel ve mantıksal bir kanıtını sunuyor olarak ele alınmıştır. Bu iki eser beraber okunduğunda mutluluğun bu dünyada gerçekleşmesinin dışsal koşullarını göstermeyi amaçladıkları tezinden hareket edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İnsan Doğası, Emek, Mutluluk, Yabancılaşma, Meta, Artı-Değer.