Kelam fırkalarında inanç esaslarının temellendirilmesi (Te'sîlu'l-usûli'l-i'tikadiyye inde fırakı'l-kelâmiyye)

Kelam ilmi; İslam inançlarının ispat edildiği bir ilimdir. Bu illim söz konusu görevini cedel yöntemini kullanarak kesin deliller kullanmakta ve şüpheleri uzaklaştırmak şeklinde gerçekleştirmektedir, Bu ilim çeşitli faktörlerden etkilenerek bazı aşamalardan geçmiştir, Kelam ilminin oluşmasında tarihsel süreçte kelam ekollerinin katkısı olmuştur, Kelam ekolleri akli ve akli delillere, mantıksal ilkelere ve felsefi delillere başvurmuşlar ve son derece önem vermişlerdir, Kelam ekolleri inançların ve delillerinin kesin olması gereğinde ittifak etmişlerdir, Çünkü inançlar ancak yakin üzerine bina edilirler. Zanni haberler ise bilgi, kesinlik ve yakin ifade etmezler. Bu nedenle de kelam ilminde bunlara önem verilmemiştir, Bu çalışma; inanç asıllarının nasıl ortaya çıktığı, tarihi, yapısının nasıllığı, gelişim aşamaları, zamansal olarak gelişimi, oluşum ve gelişimindeki etkileri, bu asılların İslam gerçeğine nasıl etki ettiğini açıklamayı amaçlamakladır, Bu çalışmada tarihsel yöntem kullanılmıştır, İnanç asıllarının köklerinin oluşmasına, gelişmesine ve sistemine etkiler incelenmiş; İslam inançlarına dış etkiler ve bu usulün tarihsel arka planı açıklanmıştır. İslam fırkalarından ise Mutezile, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaât ve Şia esas alınmıştır. Bununla açık sonuçlara ulaşmak istenmiştir, İnanç asıllarının ilk üş asırda var olmadığı, bu dönemde soyut görüş ve teoriler olarak varlık bulduğu ve usulün de ancak beşinci asırda ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. Bu usulün arka planında ise tarihsel olaylar, mezhepsel çatışmalar ve siyasal etkiler vardır. Sosyal, insani ve dinsel gereksinimler usulün ve ilkelerin oluşmasında rol oynamıştır. Bunun içindir ki kelamcılar, ortaya çıkan ilk problemleri çözmek için uğraşmışlardır. Anahtar Sözcükler: Kelam ilmi, temellendirme, usûl, Mutezile, Şia, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaât.