Koroner anjiyografi uygulanacak hastalarda beslenmeyle ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, koroner anjiyografi işlemi uygulanacak yetişkin bireylerin beslenmeyle ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirmek ve beslenme durumlarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Kasım 2014- Şubat 2015 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi'nde koroner anjiyografi işlemi uygulananan 30 yaş ve üzeri 58'i kadın 42'si erkek olmak üzere toplam 100 hasta üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri, bazı beslenme alışkanlıkları anket formu ile sorgulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri alınmış, bazı biyokimyasal parametreleri analiz edilmiş ve fiziksel aktivite durumları belirlenmiştir. Bireylerin beslenme ile ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla 35 besin çeşidini içeren kardiyovasküler hastalıklar için beslenme risk testi ve 24 saatlik besin tüketim formu uygulanmıştır. Koroner anjiyografi işlemi sonrası koroner arter hastalığı (KAH) tanısı alan ve almayan olmak üzere katılımcılar iki gruba ayrılmış ve beslenme ile ilişkili kardiyovasküler risk faktörleri açısından değerlendirilmiştir. KAH grubundaki bireylerin yaş ortalaması 59.9±9.11 yıl, NKA grubundaki bireylerin yaş ortalaması ise 57.0±6.76 yıl olarak bulunmuştur. İki grup arasında yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.05). Beden kütle indeksi (BKİ) gruplamasına göre KAH grubundaki erkeklerin % 60'ının, kadınların ise % 30.6'sının hafif şişman (BKİ 25-29.9 kg/m2), erkeklerin % 25.7'sinin ve kadınların % 50'sinin şişman (BKİ ≥ 30.0 kg/m2) ve NKA grubunda ise erkeklerin % 57.1 'inin ve kadınların % 40.9'unun hafif şişman, (BKİ 25-29.9 kg/m2), erkeklerin % 28.6'sının ve kadınların % 36.4'ünün şişman (BKİ≥30.0 kg/m2) olduğu saptanmıştır. Hem KAH hem de NKA grubunda her iki cinsiyetin de yüksek riskli grupta (BÇ= Erkek ≥ 102 cm, Kadın ≥ 88 cm) yer aldığı belirlenmiştir. KAH ve NKA gruplarının her ikisinde de günlük enerjinin doymuş yağ asidinden (DYA) gelen yüzdesinin Ulusal Kolesterol Eğitim Programı (NCEP) Yetişkin Tedavi Paneli III (ATP III) önerilerin üzerinde olduğu ve tekli doymamış yağ asidi (TDYA), çoklu doymamış yağ asidi (ÇDYA) alımlarının da NCEP ATP III'de önerilen düzeyin altında olduğu belirlenmiştir. Diyetle günlük vitamin ve mineral tüketim ortalamaları diyetle referans alım düzeyi (DRI) önerileri ile karşılaştırıldığında; her iki grupta da bireylerin diyetle potasyum tüketimlerinin yetersiz, sodyum tüketimlerinin ise yüksek olduğu saptanmıştır. Bireylerin beslenme ile ilgili kardiyovasküler risk faktörleri biyokimyasal parametreler açısından değerlendirildiğinde, hem KAH hem de NKA grubunda serum açlık kan şekeri ve serum trigliserit (TG) düzeyleri referans değerlerinin üzerinde saptanmıştır. Çalışmaya katılan tüm bireylerde serum LDL kolesterol değerleri kadınlarda erkeklere göre daha fazla bulunmuştur ve cinsiyetler arası fark istatistiksel açıdan önemli olarak belirlenmiştir (p<0.05). Erkeklerin ve kadınların HDL kolesterol değerleri referans düzeylerin altında olarak belirlenmiştir. NKA grubundaki kadınların % 72.7'si, erkeklerin % 85.7'si, KAH grubundaki kadınların % 77.8'i, erkeklerin % 85.7'si yaşla ilgili kardiyovasküler hastalık riski taşımaktadır. KAH grubundaki kadınlarda en sık bel çevresi (% 97.2), en az ise sigara içmeyle (% 8.3) ilgili risk saptanmıştır. KAH grubundaki erkeklerde en sık bel kalça oranı (% 91.4) ilgili risk saptanmıştır. NKA grubunda kadınlarda bel çevresi ve bel kalça oranı riskli bulunmuştur. NKA grubundaki erkeklerde ise bel kalça oranı (% 100.0) en az diyabetle (% 14.3) ilgili risk saptanmıştır. Tüm bireylerin % 76'sında MetS var iken % 24'ünde MetS varlığı saptanmamıştır. KAH grubundaki bireylerin % 76.3'ü NKA grubundaki bireylerin ise % 23.7'sinde MetS gözlenmiştir. Gruplar arası bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Diyetle DYA, TDYA, ÇDYA, posa, karbonhidrat, kolesterol ile serum açlık kan şekeri (AKŞ), serum LDL kolesterol ve sistolik kan basıncı (SKB) arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır. Diyetle karbonhidrat tüketimi ile serum AKŞ, LDL kolesterol, TG, SKB, DKB arasında negatif yönde anlamlı olmayan korelasyon olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Kardiyovasküler hastalıklara ilişkin risk faktörlerine dair halkın bilinç ve farkındalık düzeyinin yükseltilmesi, bu hastalıklara yol açan risk faktörleriyle etkin mücadele bu hastalıktan korunmada uygun medikal tedavinin anında uygulanacak beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri sağlığın geliştirilmesi için en önemli basamaktır. Ayrıca kardiyovasküler hastalık riski bulunan bireyler uygun tıbbi beslenme tedavisine yönlendirilmelidir.