KOVİD-19 pandemisi sürecinde psikolojik sağlık, tanrı algısı, algılanan stres ve kovid korkusu arasındaki ilişkinin incelenmesi

2019 yılının sonlarında başlayan dünya ölçeğinde bir salgın olarak kendini gösteren ve geniş kamuoyunda Covid-19 olarak bilinen pandemi süreci kuşkusuz tüm insanlığı etkilemiştir. Covid-19 pandemi sürecinde yürütülen bu araştırmada yaşanan krizin katılımcıların depresyon, anksiyete, stres düzeyi, Tanrı algısına yansımalarının bulgulanması ve var olan ilişkiler bağlamında yetişkin bireylerin Covid-19 sürecini nasıl geçirdiklerinin resminin çizilmesi amaçlanmıştır. Dua ve sığınma davranışlarını bu bağlamda takip etmek, çalışmanın amacına ulaşması bakımından oldukça önemli bir veri kaynağı özelliği taşımaktadır. Araştırma nicel kısmı amacına göre temel araştırmalar grubundandır. Kısa Semptom Envanteri, Tanrı Algısı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği, Covid Korkusu Ölçeği ve anket kullanılarak tekli tarama araştırması yapılmıştır. İhtiyaç duyulan veriler Covid-19 salgının devam ettiği süreç boyunca elde edilmesi gerektiğinden veri toplama zamanına göre anlık çalışma sınıfı kullanılmıştır. Olguların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacağı için ilişkisel (associational) araştırma türü tercih edilmiştir. Karma yöntemin kullanıldığı araştırma iki boyutuyla incelenmiştir. Nitel boyutunda yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile katılımcılardan pandemi sürecinde yaşamın anlamına dair algı ve bakış açılarına yönelik veri elde edilmiştir. Araştırma 323'ü kadın ve 73'ü erkek olmak üzere 400 kişiden oluşmaktadır. Covid-19 pandemi sürecinde çocukken dini eğitimi ailesinden alan katılımcıların sevgi yönelimli tanrı algısı puanlarının diğer katılımcılardan yüksek olduğu bulgulanmıştır. Ayrıca evli katılımcıların sevgi yönelimli tanrı algısı düzeylerinin bekâr katılımcılardan daha fazla olduğu görülmüştür. Bunun yanısıra katılımcıların Covid korkusu düzeyleri arttıkça; anksiyete, olumsuz benlik, depresyon, hostilite, somatizasyon düzeyleri, korku yönelimli Tanrı algısı düzeyleri, yetersiz özyeterlik algısı ve stres/rahatsızlık algısı düzeylerinin arttığı bulgulanmıştır. Koronavirüs salgını sürecinde içinde bulundukları durumu tanımlama şekillerinde katılımcıların %71'i dini atıf olan ifadeleri tercih ederken, daha çok karamsar ve kaygılı olarak kendilerini ifade etmişlerdir. Katılımcılar bu süreçte kendine ait sorgular ve farkındalıklar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Katılımcıların büyük çoğunluğu salgın sürecinden sonra yaşananların unutulup eski alışkanlıklara dönüleceği şeklinde görüş bildirmişlerdir. Covid-19 Pandemi sürecinin yarattığı ortam kişilerin psikolojik sağlıklarını olumsuz yönde etkilemiştir. Böyle bir dönemde olumlu düşünme, kendinin farkında olma, etkili iletişim kurabilme, şükretme, sabır gibi değerleri aktif olarak yaşamında kullanabilmenin katılımcıların psikolojik sağlıklarını korumalarını kolaylaştırıldığı görülmüştür. Bu sebeple kriz dönemlerinden önce kişilerin zorlu yaşam olayları karşısında etkili baş edebilecek manevi psikoeğitim programlarına katılmaları önerilmektedir.