Kırgız destanlarının halk hukuku açısından değerlendirilmesi

İnsanlar, bir arada yaşamalarını birtakım kurallar ile düzenlemişler ve bu kurallara uyum sağlamışlardır. Kurallara uyulmadığı durumlarda ise cezai yaptırımlar ile karşılaşmışlardır. Bu kurallara temelde hukuk adı verilmektedir. Hukuk; birey-birey, birey-devlet, devlet-birey ve devlet-devlet ilişkilerini düzenler ve denetler. Her toplumun kendi kültürel yapılarına özgü kuralları vardır. Sosyal, kültürel, coğrafi, ekonomik, psikolojik etkenler bu kuralların çeşitlenmesindeki başat unsurlardır. Pozitif hukuk sistemlerinin yanında, bu etkenler ile çeşitlenen halk hukuku yapıları da vardır ve bu yapılar toplumlara göre değişkenlik gösterebilir. Türk kültür yapısında göçer hayat tarzına sahip boylarda halk hukukuna dair pek çok veri mevcuttur. Halk edebiyatının yaratmaları incelendiğinde halk hukukuna dair verileri tespit etmek mümkündür. Destanlar, milletlerin kültürel kütüphanesi özelliğindeki metinlerdir. Çalışmada destan metinleri incelenerek halk hukukuna dair veriler değerlendirilmiştir. Çalışmanın araştırma alanı olarak ise destancılık geleneği en yüksek Türk boylarından olan Kırgız Türkleri seçilmiştir. Kırgız Türkleri, Orta Asya'nın en eski Türk boylarından birisidir. Bu sebeple Kırgız Türklerinin güçlü ve zengin bir destan külliyatı vardır. Çalışmada Kırgız sahası destanları yapısal işlevsel yöntem ile incelenerek halk hukukunun ve halk hukuku işleyiş mekanizmasının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Halk hukuku kavramı, sosyal normlar ile şekillenmiştir ve incelenen destanlarda uygulamada farklılıklar göstermektedir. Bu sebeple çalışmanın temeline halk hukuku kavramını şekillendiren sosyal normlar ve destan metinlerindeki uygulamalar alınmıştır. Çalışmada halk hukukunun toplumsal yapıyı denetleme ve destekleme işlevine sahip olduğu ve yapının korunması amacına hizmet ettiği görülmüştür.