Kronik renal replasman tedavisi alan hastalarda kan basıncı kontrolü ve inflamasyonun yaşam kalitesine etkisi

Kronik Renal Replasman Tedavisi Alan Hastalarda Kan Basıncı Kontrolü ve İnflamasyonun Yaşam Kalitesine Etkisi Giriş ve Amaç: Son dönem böbrek yetersizliği (SDBY) nedeni ile takip edilen hasta sayısı tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de her geçen gün artmaktadır. Hemodiyaliz (HD), periton diyalizi (PD) ve böbrek nakli (Rtx) ile tedavi edilen hastalarda yaşam kalitesi ile morbidite, mortalite arasında yakın bir ilişkinin olduğu gözlenmektedir. HD, PD, Rtx hastalarında mortalite ile ilişkili olan yaşam kalitesini etkileyen etmenlerin belirlenmesinin yaşam kalitesini daha iyi hale getireceği ön görülmektedir. Çalışmamızda; farklı renal replasman tedavisi alan SDBY hastalarında, renal replasman tedavi modalitesinin, inflamasyon belirteçlerinin, kan basıncı kontrolünün sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalında tedavi edilen 16 hemodiyaliz ve 17 periton diyalizi hastası ve 27böbrek nakil hastası alınmıştır. Kontrol grubunu hipertansiyon ön tanısı ile Nefroloji polikliniğine başvuran 29 kişi oluşturmuştur. Hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, böbrek yetersizliği nedeni, diyaliz tedavi yöntemi (HD, PD), diyaliz tedavi süresi, böbrek nakli süresi, kullandıkları ilaçlar [antihipertansif (ACE inhibitörü, ARB, beta bloker, kalsiyum kanal blokeri, alfa bloker, diüretik), immunsupresifler ve diğerleri] ve fizik muayene bulguları kaydedildi. Yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için tüm hastalar tarafından AKBM günü short form (SF-36) formu dolduruldu. AKBM oskillometrik tipte, model ve numarası Spacelabs Healt Care 2010 ref 90207-1Q, SN 207-063257 marka olan cihaz ile yapıldı. Moduler DPP cihazıyla, CRP Dode Behring II" marka cihazla immünotürbimetrik yöntemle, ferritin, Roche Modüler sistem cihazla immünotubimetrik yöntem ile çalışıldı. Tam kan sayımı Beckman marka coulter cihazı ile çalışıldı. IL-6 ve IL-10 ölçümü ise ELISA yöntemi ile (DIAsource, Belçika) çalışıldı. Bulgular: Yaşam kalitesi alt birimleri puanları PD ve HD hastaları karşılaştırıldığında fiziksel fonksiyon puanı dışındaki tüm alt grup puanları HD hastalarında daha yüksek idi. HD hastaları ve Rtx hastalarının karşılaştırmasında ise yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt grup puanları Rtx hastalarında daha yüksekti ve ağrı, mental sağlık, sosyal fonksiyon, fiziksel fonksiyon alt birimlerindeki fark istatistiksel anlamlı idi. (p<0,05) Rtx hastaları ve PD hastaları incelendiğinde ise yaşam kalitesi ölçeği puanlarının Rtx hastalarında daha yüksek ve genel sağlık, mental sağlık, emosyonel rol güçlüğü alt birimlerindeki farkın istatistiksel anlamlı olduğu saptandı. (p<0,05) Kontrol grubu Rtx hastaları karşılaştırıldığında ise genel sağlık, sosyal fonksiyon alt ölçeğinde kontrol grubunun puanları yüksek iken ağrı, mental sağlık, enerji, fiziksel fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü puanlarının Rtx hastalarında daha yüksek olduğu gözlendi. Ağrı, sosyal fonksiyon ölçeklerindeki fark istatistiksel olarak anlamlı idi. (p<0,05) HD ve PD hastaları karşılaştırıldığında AKBM ölçümleri açısından istatistiksel farkın olmadığı izlendi. (p>0,05) HD ve Rtx hastalarına bakıldığında ise DKB ve DKB yükü ölçümlerinde anlamlı farklılık yok iken diğer ölçümlerde ise istatistiksel anlamlı fark mevcuttu. (p<0,05) PD ve Rtx hastaları karşılaştırıldığında, kan basıncı ölçümlerinin PD hastalarında istatistiksel anlamlı olarak yüksek olduğu gözlendi. (p<0,05) Kontrol grubundaki hastalar ile Rtx hastalarının karşılaştırılmasında ise SKB yükü ve DKB yükünün Rtx hastalarında istatistiksel anlamlı yüksek saptandı. (p<0,05) Rtx ve kontrol hastaları ile PD ve HD hastaları karşılaştrıldığında ise sedimentasyon hızı ve CRP düzeyi diyaliz hastalarında istatistiksel anlamlı olarak yüksekti. SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puanları IL-6, sedimentasyon hızı, ferritin düzeyi ve ek hastalık varlığı arasında ilişkili saptanırken kan basıncı takipleri ile SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puanları arasında ilişki saptanmamıştır. Her üç RRT alan hastalarda da gece kan basıncı yükü artmıştı. İlginç olarak gündüz kan basıncı takipleri diyaliz hastalarından daha düşük olan Rtx hastalarının gece kan basıncı takipleri ve hesaplanan kan basıncı yükleri kontrol grubundaki hastalardan daha yüksek idi. Sonuç: SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puanları IL-6, sedimentasyon hızı, ferritin düzeyi ve ek hastalık varlığı arasında ilişkili saptanırken kan basıncı takipleri ile SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puanları arasında ilişki saptanmamıştır. Her üç RRT alan hastalarda da gece kan basıncı yükü artmıştı. İlginç olarak gündüz kan basıncı takipleri diyaliz hastalarından daha düşük olan Rtx hastalarının gece kan basıncı takipleri ve hesaplanan kan basıncı yükleri kontrol grubundaki hastalardan daha yüksek idi. . RRT de yaşam süresi yanısıra yaşam kaliteside önemli olup böbrek naklinin hastalara daha kaliteli bir yaşam sunduğu söylenebilir. Gündüz kan basıncı kontrolü iyi saptansa bile bu hastalarda gece kan basıncının ve kan basıncı yüklerinin yüksek devam etmesi nedeni ile hastaların AKBM ilede değerlendirilmesi önerilir.