Kur'an-ı Kerim'de istifhâm-ı inkârî üslûbu

İnsanlara son ilahi mesaj olarak gönderilen Kur'an-ı Kerim kendine has üslûplarla muhataplarına hitap etmektedir. Bu üslûpların en önde gelenlerinden biri istifhâm üslûbudur. Kur'an'ın ayetlerini 6236 olarak ele aldığımızda bu ayetlerden 1260 tanesinin istifhâm olduğunu görmekteyiz. Neredeyse Kur'an ayetlerinin beşte birine tekabül eden çok önemli bir üslûp olduğunu müşahede etmekteyiz. İstifhâmın hakiki manası, bir şey hakkında bilgi edinmeyi talep etmek, bilmediğini öğrenmek istemek demektir. İstifhamı kullanan kimse muhataptan bir şeyi öğrenmek istediğini ifade etmektedir. Fakat Kur'an'da en çok kullanılan üslûplardan olan istifhâm, genellikle bu hakiki manasından çıkarak mecâzî manalarda kullanılmaktadır. Çünkü her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen Allah'ın (c.c.) bir kişiden bilgi sorması veya bilmediği bir şeyi öğrenmek istemesi düşünülemez. Kur'an'da hakiki manasında kullanılan istifhâmlar ise ya bir kimseden veya bir topluluktan hikâye edilerek anlatılan istifhâmları içeren ayetlerdir. Hakiki manasından çıkarak mecâzî manada kullanılan istifhâmın iki temel üslûbu vardır. Bunlardan birincisi inkârî (reddetme, onaylamama, hoş görmeme) diğeride takrirî (onaylatma, itiraf ettirme) üslûplardır. Bu çalışmada istifhâm-ı inkârî üslûbunun ne olduğunu, Arap dili ve belâgatindeki yeri ve Kur'an-ı Kerim'de geçen istifhâm-ı inkârî üslûplarının tespiti ve kısaca izahı ele alınmıştır.