Küreselleşmenin alt merkezlerdeki işlevlerin değişimine etkisi: ortabahçe-ıhlamurdere aksı örneği

Küreselleşme ile birlikte bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı değişimler, insanları, şehirleri ve ülkeleri tek bir düzlemde birbirine bağlamaktadır. Böylelikle aynı tip insan davranışları, aynı tip mekanlar ve aynı tip kentler oluşmaktadır. Küresel gücü ve dolayısıyla sermayeyi elinde barındıran kentlerde yeni gösterişli mekanlar, alışveriş merkezleri, kapalı konut alanları ve rezidanslar gibi tüketimi teşvik eden mekanların sayısı giderek artmaktadır. Dünya'daki kentlerin çoğunda yaşanmakta olan bu süreç kent merkezlerini de zaman içerisinde değişime uğratmaktadır. Kent merkezlerinde görülen bu değişimler bazen fiziki mekan dokusunu, bazen fonksiyonları ve bazen de oradaki yaşam ve kullanan çevrenin sosyal dokusunu etkilemektedir. Küreselleşme ile beraber oluşan yeni tüketim kültürü, kentlerde hem işlevsel hem de biçimsel olarak değişime neden olmaktadır. Tüketimin artması, ulaşım altyapısı, nüfus ve ekonomik aktivitelerin merkezden dışarı çıkma eğilimi, ticaret fonksiyonunu da etkilemektedir. Geleneksel kent merkezlerinin yeni iş hizmetleri için yeterli alanı sunmaması, gayrimenkul fiyatlarının bu alanlarda yüksek olması ve bu alanlarda trafik yoğunluğu, geleneksel kent merkezlerinin rekabet gücünü kaybederek, ekonomik rekabet ortamında yarışamamasına neden olmaktadır. Türkiye'de küreselleşmenin etkisi ile ortaya çıkan tüketime dayalı hizmet işlevine ayrılan alanların sayıları giderek artmakta ve var olan alanlar hızlıca hizmet sektörüne dönüşmektedir. Bu da ekonomik anlamda kent merkezlerinin değerini arttırmaktadır. Böylelikle merkezlerdeki küçük yerel işletmelerin farklı bir alana kayarak, yerine ekonomik gelişmeler ile rekabet edebilen yeni işlevlerin gelmesine neden olmaktadır. Tez çalışması boyunca yapılan literatür araştırması, mekansal analizler, anket çalışmaları ve gözlemler sonucunda tarihi dokusu ve kimliği göz ardı edilen merkezlerin küreselleşme ile birlikte değişime uğramasının kaçınılmaz olduğu görülmüştür. Ancak bu değişimleri gerçekleşirken bir yandan da aynı tip mekanların oluşmaması ve kimliğin yok olmaması için tarihi kent merkezlerinin işlevsel dönüşümünü etkileyen etmenlerin ele alınması gerekliliği ortaya konmuştur. Bu doğrultuda da ticari faaliyetlerin ve kullanımın yoğun olduğu Ortabah.e-Ihlamurdere aksı'nın güçlü bir ticari aks olarak varlığını sürdürürken, yeni ekonomik gelişmelerle rekabet edebilen, aynı zamanda tarihi kimliğini de yansıtan bir mekan haline getirebilmek için öneriler sunulmuştur.