Leylâ Erbil'in eserlerinde yersizyurtsuzlaşma

Bu çalışmanın amacı; Leylâ Erbil'in kurgu dünyasının kodlarını çözümlemek ve anlam evrenine açılmaktır. Çalışma kapsamında Leylâ Erbil'in roman, hikâye, tiyatro oyunu ve deneme gibi yayımlanmış tüm eserleri Gilles Deleuze ve Felix Guattari tarafından sınırları çizilen yersizyurtsuzlaşma kavramı bağlamında okunmuştur. Yersizyurtsuzlaşma (yurtsuzlaşma); bir oluşun özgün bölgesinden kaçması veya kopması ile gerçekleşen, arzu merkezli kod çözümü olarak tanımlanan kavramın adıdır. Erbil, Türk edebiyatı içinde eserlerinin yersizyurtsuz kurgulanmasından dolayı tuhaf bir yazar olarak adlandırılır. Erbil'in eserleri hem biçimsel olarak hem de içerik olarak majör edebiyattan kopmuş, kaçış çizgileri boyunca ilerlemiş, kendine yeni bir yer yurt edinmeye çalışmıştır. Biçimsel olarak cümle yapısında, imlâ noktalama kullanımında ve edebî türlerin inşasında majör dilin kalıplarını yerinden eden Erbil'in eserleri dilsel yurtsuzlaşma örneğidir. Erbil'in anlatı kişilerinin aykırı kadınlar olarak kurgulanması ve bu kadınların çevresinde yer alan entelektüel çevrenin de aykırı bir duruş sergilemesi içerik olarak da Erbil'in eserlerinin yersizyurtsuz olduğuna işaret etmektedir. Erbil'in kadın karakterlerinin geleneksel düşünce yapısından kopuşlarıyla birlikte kendilerini yeni mekânlarda var etmeye çalıştıkları ve bu yeni mekânları yurtsuzlaştırdıkları tespit edilmiştir. Çoğunluğu aydın, sol muhalif kanatta yer alan kadın karakterler kendilerini metinler dünyasında var ettiği için Erbil'in eserlerinde metinlerarasılık sık başvurulan kurgusal bir yöntem olmuş ve böylelikle metinler yurtsuzlaştırılmıştır. Resmi tarih yazımında yer bulmamış olaylar da anlatı kişileri tarafından kurgusal dünyada tartışmaya açılmış ve yurtsuzlaştırılmıştır. Erbil'in eserleri, bir arayış ve kayboluş anlatıları şeklinde kurgulanmış şizo metinlerdir. Bu metinlerin hedefi geniş bir okur kitlesine ulaşmaktan ziyade dar bir şizo okur kitlesine ulaşmaktır. Anahtar Kelimeler: Leylâ Erbil, Yersizyurtsuzlaşma, Roman, Hikâye