Lise öğrencilerinde sosyal ilişkilerin niteliği ve akıllı telefon bağımlılığı ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin sosyal ilişkilerinin niteliği ile akıllı telefon bağımlılıkları arasındaki nedensel ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle alanyazında akıllı telefon bağımlılığı ile ilişkilendirilen çeşitli değişkenler incelenmiş ve yalnızlık, anne algısı, baba algısı, sosyal öz-yeterlik ve cinsiyet değişkenlerine ulaşılmıştır. Bir yandan da araştırmanın hedef kitlesinin bu konudaki görüşleri alınarak, inceleme kapsamının geliştirilmesi yoluna gidilmiştir. Bu kapsamda sürekli internete bağlanabilme, kullanım amacı çokluğu, sosyal medya, aileyle nitelikli vakit geçirme, arkadaşlarla nitelikli vakit geçirme ve yapılacak işin olmaması değişkenlerine ulaşılmıştır. Bu araştırma keşfedici sıralı karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Araştırma grubu lise 11 ve 12'inci sınıfta öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel sürecinde bir kez odak grup görüşmesi yapılmış, bu görüşmede 8 lise öğrencisi yer almıştır. Araştırmanın nicel sürecinde ise 620 öğrenci yer almıştır. Veri toplama paketinde Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu, UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu, Anne Baba Algısı Ölçeği ve Sosyal Öz-yeterlik Ölçeği; ayrıca araştırmacı tarafından geliştirilen Odak Grup Görüşme Formu ve Kişisel Bilgi Formu yer almaktadır. Elde edilen veriler üzerinde betimsel istatistikler, Pearson momentler çarpımı korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, akıllı telefon bağımlılığı ile kullanım amacı çokluğu, sosyal medya ve yapılacak işin olmaması arasında olumlu yönde; anne algısı ve arkadaşlarla nitelikli vakit geçirme arasında ise ters yönde anlamlı ilişkiler vardır. Ancak akıllı telefon bağımlılığı ile cinsiyet, yalnızlık, baba algısı, sosyal öz-yeterlik ve sürekli internete bağlanabilme durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yapılan doğrusal regresyon sonuçlarına göre; anne algısı, cinsiyet (kızlar lehine), kullanım amacı çokluğu, sosyal medya, arkadaşlarla nitelikli vakit geçirme ve yapılacak işin olmaması değişkenleri akıllı telefon bağımlılığını yordamaktadır. Yapılan aşamalı çoklu doğrusal regresyon analizi sonrası akıllı telefon bağımlılığındaki varyansa en yüksek anlamlı katkıyı sosyal medyanın sağladığı bulunmuştur. Sosyal medyayı sırasıyla, yapılacak işin olmaması, arkadaşlarla nitelikli vakit geçirme, anne algısı, cinsiyet (kızlar lehine) ve kullanım amacı çokluğu izlemektedir. Anahtar Kelimeler: Akıllı telefon bağımlılığı, yalnızlık, anne algısı, baba algısı, sosyal öz-yeterlik, cinsiyet, sosyal medya, nitel.