Lüğavi tefsirde kelimenin duygusallık kökeni ve değeri-insan organları örnekleği- / The sensory origin of the word and its value in the linguistic interpretation: Human organs as a model

Bu çalışmanın dayandığı ana fikir, kelimenin duygusal kökenini bularak; duygusal kökenin sınırlarını tespit etmektir. Sonra bu duygusal kökten türetilip farklı manalarda kullanılan kelimelerin izini sürmektir. Lügavi tefsir alanında kelimenin farklı manalara delalet eden göstergelerine ulaşmak da çalışmanın dayandığı ana fikirlerdendir. Kelimelerin duygusal yönünü tespit etme, modern dönemde başlayan geniş bir alan olup, henüz emekleme aşamasındadır. Kelimenin asıl kökeni bulma ve bunun açıklayıcı, belâğî ve estetik değerini tespit için belirli bir yöntem ve lügavî bir ölçü henüz tespit edilmemiştir. Araştırmanın amaçlarına ulaşmak için Kur'ân kelimelerinin tümevarım yöntemiyle bir araya getirilmesi, hissî kökenlerin araştırılmasında örnekler seçilmesi ve tefsir ve lügat kitaplarının kullanılmasında tanımlayıcı analitik yöntem kullanılmıştır. Sonrasında hissi köken ve ondan türetilen kelimelerin arasındaki ilişki tahlil edilirken de aynı yöntem tercih edilmiştir. Araştırmada ulaşılan neticelerden önemlileri şunlardır: Kelimenin kökeni çoğunlukla somut bir yapı, görülen bir suret, mücessem bir görüntüdür. Bu duyusal köken -mecazi bir ifadeyle– kelime türetilmeden önce tüm özelliklerini koruyan hammadde gibidir. Bu türetmenin çeşitleri vardır. Kelimenin kökeninden en yakın manayı alarak kelime türetmeye iştikâkı sağîr denir. Bu çalışmada ele alınan türetme ilkesi, kökenin bizzat tabiatını araştırmadır. Burada kastedilen kelimenin olgunlaşıp büyümeden önceki çocukluğu gibi olan duyusal kökenidir. Sahabe ve Kur'an'ın indirildiği insanlar, Kur'an kelimelerinin duyusal kökenini iyi algılamaları sayesinde Cenâb-ı Hakk'ın kelâmını anladılar. Bu durum Kur'ân'da kullanılan akıl, hasâsa, tazarru' ve istehveze ve diğer kelimelerinin manalarının tespitinde açık bir şekilde görülmüştür. Bu da sahâbîlerin kalplerini muradı ilahiyi anlama hususunda geliştirmiştir. Sözlük ve tefsirlerin ana kitaplarına dönüldüğünde, kelimenin duyusal kökeninden türetilen anlamların, duyusal imgeden ayrılmadığı görülmüştür. Burada kelimenin duygusal imgesi ile mana arasında kapsamlı bir bağ vardır. Çalışma, her insan organının şekli ve konumundan kaynaklanan duyusal bir yönünün olduğunu, bu organın asıldan türetilen fiillerin kökenini oluşturduğunu göstermiştir. Üstelik türetilen bu fiillerin tamamı, duygusal yönden farklı değildir. Kelimelerin duyusal kökenlerini bilmek, türetilen manaların tasavvurunu güzelleştirmeye yardımcı olur. Dilin anlaşılmasını, öğrenilmesini kolaylaştırır. Sonuç olarak bütün bunlar, tahrif ve tağyir olmaksızın en güzel bir şekilde Kur'ân ve Kur'ân'a bağlı mirası doğru bir şekilde anlamaya katkı sağlayacağı için ümmetin kalkınmasına destek olacaktır. Anahtar Kelimeler: Arapça, Duygusal köken, İnsan organları, Lügavî tefsir, Kur'ân kelimeleri