Meme veya kolorektal kanserli hastalarda karboksiesteraz enzimi polimorfizmi ile kapesitabinin farmakokinetiği ve yan etki görülme sıklığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Tümör selektif floropirimidin karbamat molekülü olan kapesitabin, 5-fluorourasilin (5-FU) oral kullanılan ön ilacıdır. Meme, kolorektal ve mide kanseri tedavisinde kullanımı onaylanmıştır. İlaçların metabolizmasından sorumlu enzimlerin fonksiyonlarının bireyler arasında farklılık göstermesinin, özellikle antineoplastik ilaçların etkililik ve toksisite profilini etkilediği bilinmektedir. Çalışmamızda kapesitabinin 5-FU'ya metabolizmasında rol alan karboksiesteraz (CES1) enziminde görülen tek nükleotid polimorfizminin (SNP), kapesitabinin farmakokinetiği ve yan etki profili üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla rutin tedavi kapsamında 1000-1250 mg/m2 dozda kapesitabin kullanan 7 hastadan, birinci siklusun ilk günü 0,5, 1, 2, 3 ve 4. saatlerde alınan kan örneklerinde yüksek basınçlı sıvı kromatografisi ile kapesitabin düzeyleri tayin edilmiştir. CES1 genine ait SNP rs8192950 için RT-PCR yöntemi kullanılarak geneotipleme yapılmış ve tedavi sırasında görülen yan etkiler hekim tarafından birinci siklusun sonunda değerlendirilmiştir. Gözlenen genotip dağılımlarının tüm varyantların popülasyon içinde dengede olduğu saptanmıştır (p=0,909). Hastaların %57'si heterozigot, %29'u yaygın ve %14'ü mutant genotip dağılımı göstermiştir. Ortalama eğri altındaki alan (AUC0-4sa) değeri 4,60±2,25 µg.sa/ml, ortalama maksimum plazma konsantrasyonu 3,19±2,5 µg/ml olarak hesaplanmıştır. AUC değerlerinin bireyler arası farklılığı oldukça yüksek bulunmuştur. AUC değerleri (p=0,7059) ve en sık görülen yan etkiler olan diyare (p=0,1028), asteni (p=0,6456), anemi (p=0,6456) ve emezis (p=0,3499) ile genotipler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. CES1 enzimindeki rs8192950 mutasyonu ile kapesitabinin farmakokinetiği ve yan etkileri arasındaki ilişki ilk kez bu çalışma ile değerlendirilmiştir ve daha fazla hastanın dahil olduğu çalışma ile desteklenmelidir. Çalışmamızın kemoterapinin bireyselleştirilmesi için yürütülen farmakogenetik çalışmalara yön vereceği ve temel teşkil edeceği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Kapesitabin, karboksiesteraz, farmakogenetik, meme kanseri, kolorektal kanser