Meral Uğurlu'nun sanat yaşamı ve Evcâra Makamında seslendirdiği eserlerin yorum bakımından analizi

Osmanlı Dönemi'nden günümüze uzanan Türk Musikisi geleneği nazari, ameli, fikri ve serencamı değerlendirildiğinde; teknolojik gelişmeler başta olmak üzere yeni akımların, yeni arayışların ve musikide yeni tarzların ortaya çıkması hususunda ''Cumhuriyet'' özel bir anlam arz etmektedir. Cumhuriyet öncesi dönemde başlayıp, cumhuriyetle devam eden sosyo-politik, sosyo-kültürel değişimler ve nihayetinde devrimler ele alındığında toplumsal yapı ile birlikte sanata bakış ve algılayışta da değişimler kaçınılmaz olmuştur. Gramofon ve taş plaklar vasıtasıyla Cumhuriyet dönemine taşınan kültürel miras; makam müziğini, sazlı ve sözlü icra geleneğini ve çeşitli formları kapsamaktadır. Geleneksel makam müziğini; bilhassa saz müziğindeki solo icraları ile 'taksim' kavramını ortaya çıkaran ve bize ilk duyuran kıymetli sanatkâr Tanburi Cemil Bey iken, sözlü müzik intikalini Münir Nureddin Selçuk ve Safiye Ayla gibi emsalsiz sanatkârların sürdürdüğü bilinmektedir. O zamanki adıyla '' Türkiye Radyoları''nda yaygınlaşan müzik yayınlarının ehil yöneticisi olan Mesud Cemil Bey eliyle gerçekleştirilen Klasik Türk Müziği icralarını muhafaza ederken, şahsi üslubu ile bu icraların gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde intikalini sağlayan Meral Uğurlu emsalsiz bir konumdadır. Bilindiği üzere, Türk Sanat Müziği adıyla müzik sanatımızın popüler ürünlerini icra ederek daha kolay yoldan tanınıp şöhret olma popülizmine yönelmeden icra yapan sanatkârlar oldukça azınlıktadır. İşaret ettiğimiz hususlar bağlamında; bu çalışmamızda, geleneksel müziğimizin klasik, neo-klasik, romantik ve çağdaş dönem repertuarının klasik formda olan en güzide eserlerine öncelik verilmiştir. Geniş repertuara sahip olduğu ve eserleri dil kurallarına en uygun biçimde icra ettiği, makam ve perde anlayışında çok özenli olduğu genel kabul gören Meral Uğurlu'nun, sanat yaşamı, eğitimi ve icracılığı anlatılmıştır. Bundan başka; onun sanata bakışını, repertuvar seçimindeki özenini, icralarındaki yüksek seviyeyi, icra üslubunu ve diğer bazı hususiyetlerini sergileyiş biçimleri aktarılmaktadır. Bu çalışmada, Sanatkarımızın Evcara makamında seslendirmiş olduğu bir klasik takım ve şarkılardan oluşmak üzere belirlenen altı eser icrasının incelenmesi ve analizleri ile genelde; müzikte üslup-tavır kavramları, özelde ise Meral Uğurlu'nun icralarından hareketle, eser yorumlama, üslup özellikleri, makam ve perde hassasiyeti, duygu ifade eden nüans ve süslemeler eserlerin gerektirdiği metronom- gider gibi unsurlar ele alınmıştır. Cumhuriyet Dönemi icra üsluplarındaki farklılaşmalar, Klasik Türk musikisi adıyla, eski icraların aksine sadelik ve nüanslar yoluyla ortaya çıkmıştır. Nitekim bu farklılaşmaların günümüzdeki eser icra ediş biçimlerinin de temelini oluşturduğu ileri sürülmektedir. Bu bağlamda sanatkârın; büyük formda eserler başta olmak üzere icralarında gerek perde hassasiyeti gerekse tüm nüans incelikleri dikkate aldığı bilinmektedir. Bu çalışmanın, Türk sanat müziği denilen dönemin daha popüler musikisine yönelmeden klasik eserleri kurallarına uygun biçimde icra ettiği düşünülen Meral Uğurlu'nun kendi dönemi içerisinde sanata bakışı, ele alışı ve sergileyişi bakımından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.