Mevsimlik tarım işçileri ve barınma sorunları

Dünya kurulduğundan beri insanlar çeşitli nedenlerle göç etmişlerdir. Bu ilk zamanlarda yaşamak, yiyecek bulmak, güvenlik gibi nedenlerle olurken daha sonraları yerleşik düzene geçen insanoğlu bu sefer daha iyi yaşam, iş, sağlık, doğal afet, savaş vb. gibi nedenlerle göç etmeye başlamıştır. Günümüzde çeşitli nedenlerle göç devam etmektedir ve insanlar doğup büyüdükleri yerleri terkedip başka yerlere gitmektedirler. Bu tez çalışmasında, iş bulmak amacıyla gerçekleşen mevsimlik göçün artmasıyla birlikte büyük bir sorun haline gelen mevsimlik tarım işçilerinin barınma sorunları incelenmektedir. Göç ve geçici barınak konuları tezde mobilite kavramı üzerinden incelenmekte, dünyada ve Türkiye'de geçici göç konusunun fiziksel ve sosyal etkileri üzerinde durulmaktadır. Problemin daha net ortaya konabilmesi için bir alan çalışması gerçekleştirilmiş ve oradan elde edilen veriler ışığında bir çözüm modeli önerisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma sorunu tanımlayıcı, örnekleyici bir yöntem kullanılarak ve alan çalışması ile desteklenerek yürütülmüştür. Çalışma, yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmaktadır. İkinci bölümde tanım ve kavramlar üzerinde durulmaktadır. Bu doğrultuda mimarlıkta mobilite kavramı tanımlanmakta, mobil olma durumunun yarattığı sorunlar ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Mobilite kavramının daha iyi ifade edilebilmesi için sebep-sonuç ilişkisi ile bağlı bulunduğu göç kavramı açıklanmaktadır. Bu bölümde göçün tarihçesi ve türlerine yer verilmekte, tez çalışmasının ana konusu olan mevsimlik göç üzerinde yoğunlaşılmaktadır. Mevsimlik göç eylemini gerçekleştiren tarım işçilerinin bu hareket sebebiyle yaşadıkları barınma sorunu bu bölümün son tanımıdır. Üçüncü bölümde tez çalışmasının öznesi olan mevsimlik tarım işçileri aile yapıları ve özellikleri ile tanımlanmaya çalışılmış, gittikleri bölgelerde yaşadıkları barınakların özellikleri ortaya konmuştur. İşçilerin yaşadıkları barınma sorununa yönelik üretilen geçici çözümler bu bölümün son konusudur. Dördüncü bölümde günümüzde dünyada da çözülememiş bir sorun olarak gözüken mevsimlik işçilerin barınma sorunu incelenmiş, bu soruna gelişmiş dünya ülkelerinin nasıl bir yaklaşımla çözüm üretmeye çalıştıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Amerika, Avrupa, Kanada ve Asya'da mevsimlik tarım işçilerinin barınma sorunlarını gidermek amacıyla gerçekleştirilen çalışmalar örneklenmiştir. Beşinci bölümde günümüze kadar geçen süreçte mevsimlik işçilerin barınma sorunlarına ülkemizde nasıl yaklaşıldığı ve bu sorunun çözümü için nasıl çalışmalar yapıldığı örneklenmiştir. Mevsimlik tarım işçilerinin barınakları hareketli barınaklar, gecekondular ve kalıcı barınaklar olarak gruplanmış ve açıklanmıştır. Altıncı bölümde alan çalışmasının gerçekleştirildiği İzmir ili Gümüldür beldesinde yaşayan mevsimlik tarım işçileri ile yapılan görüşmeler ve anketler ile işçilerin aile yapısı, demografik özellikleri, barındıkları yerler ve mekansal özellikleri ortaya konularak yaşanan barınma sorunun tanımlanması hedeflenmiştir. Bu şekilde çözülmesi gereken sorunlar tespit edilmiştir. Yedinci ve son bölümde elde edilen bilgiler ışığında mevcut sorunları giderecek bir çözüm için tasarım kriterleri ortaya konulmaya çalışılmış, değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Belirtilen tasarım kriterleri ele alınarak planlanacak tasarımların var olan sorunlara çözüm getirmesi hedeflenmektedir.