Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan örnek olayların betimsel-içerik analizleri

Bu araştırma, MEB Yayınları'nın yayımladığı; ortaokul (5, 6, 7.sınıflar) Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki örnek olayları belirlemek, nasıl ele alındığını incelemek (örnek olayların sayısı, öğrenme alanları ve üniteler kapsamında örnek olaylara yer verilme durumu, örnek olayların değindiği konular ve kazanımlar ile ders kitaplarında yer alan bazı örnek olayların alıntılanması ve son olarak, ders kitaplarında sunulan örnek olayların hangi kaynaklar olduğunu) ve tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma verilerinin elde edilmesi sürecinde doküman incelemesi yönteminden, verilerin analizi aşamasında ise betimsel ve içerik analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre: • 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabındaki örnek olayların sayısı, 6. ve 7.sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarından daha fazladır. Örnek olay kullanımının en az yer aldığı Sosyal Bilgiler ders kitabı, 7.sınıf ders kitabıdır. • Öğrenme alanı ve ünite bazına göre değerlendirildiğinde; 5, 6, 7.sınıf ders kitaplarındaki örnek olaylar, öğrenme alanı ve üniteler bağlamında dengeli bir dağılım göstermese de, hepsinde örnek olaylara yer verilmiştir. • Ders kitaplarındaki örnek olayların dağılımlarına bakıldığında; yazısal örnek olayların, görsel örnek olaylardan daha fazla kullanıldığı tespit edilmiştir. • Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki örnek olayların değindiği konu ve kazanımlara bakıldığında; bütün öğrenme alanı ve ünitelerde örnek olaylara yer verilmiş; 6.sınıf ders kitabının "Kültür ve Miras" öğrenme alanı dışındaki bütün öğrenme alanlarında kazanımları destekleyecek örnek olaylara rastlanmıştır. • Sosyal Bilgiler ders kitaplarında rastgele olarak seçilmiş örnek olaylar; Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'ndaki, özel amaçlar, kazanım, değer ve beceriler ile, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının, "ders kitaplarında okunabilirlik" raporunda yer alan birtakım ölçütlere göre incelenmiştir. Sonuç olarak, birçok örnek olay ölçütleri karşılarken, bazılarının da karşılamadığı görülmüştür. • Son olarak, ders kitaplarındaki örnek olayların kaynakları da belirlenmiştir. Örnek olaylar sıklıkla güncel konulardan seçildiğinden, genellikle; gazete haberi, genel ağ haberi gibi güncel konuları destekleyebilecek kaynaklar kullanılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Örnek olay, MEB yayınları, Ders kitapları, Sosyal bilgiler dersi.