Moğol-Bizans ilişkileri ve Moğol istilasının Bizans siyaseti üzerindeki etkileri

Bu çalışmada, 13. yüzyılda tarih sahnesinde doğrudan imparatorluk olarak beliren Moğollar ile iç ve dış sorunlarla boğuşan Bizans İmparatorluğu arasındaki siyasî münasebetler incelenmiştir. Anadolu ve Balkan toprakları tarihsel süreç içerisinde irili ufaklı pek çok devlet ve unsura ev sahipliği yapmıştır. Söz konusu bölgeler Bizans İmparatorluğu için askerî, siyasî ve ekonomik devamlılık açısından büyük öneme sahip olmuştur. İmparatorluk bu bölgeleri elde tutmak adına Anadolu'da Selçuklular, Balkanlar'da da yine çoğunluğu Türkler tarafından idare edilen siyasî teşekküllerle ciddi mücadeleler vermiştir. Bizans İmparatorluğu IV. Haçlı Seferi sonucunda Nikea İmparatorluğu'na dönüşürken Cengiz Han ile başlayan ve daha sonrasında ise halefleri ile süregiden istila hareketleri, Anadolu ve Avrupa'nın büyük bir bölümünü etkilemiştir. Moğol şube devletlerinden İlhanlılar, Anadolu'da o ana değin altın çağını yaşayan Selçuklu Türklerini ve bu kadim coğrafyayı istila etmişlerdir. Öte yandan bir başka Moğol şube devleti olan Altın Orda Devleti ise Doğu Avrupa'dan başlayarak Balkanlar'a kadar bölgedeki tüm oluşumları birer birer hâkimiyet altına alarak bölgenin tartışmasız en güçlü devleti olmuştur. Dünya tarihinde derin izler bırakan Moğollar ile siyasî destek ihtiyacının derinden hissedildiği ve her bakımdan baskı altında olan Bizans İmparatorluğu arasındaki siyasî münasebetler böylesi kaotik bir ortamda başlamıştır. İmparatorluk Anadolu ve Avrupa'daki topraklarının büyük bir bölümünü önceden kaybettiğinden istiladan doğrudan etkilenmemiştir. Fakat istila sonrası değişen düzen ve söz konusu bölgelere coğrafi yakınlığı Bizans'ı hem olumlu hem de olumsuz açıdan etkilemiştir. Olayların daha çok Anadolu ve Balkan coğrafyaları üzerinden değerlendirildiği bu çalışmada, adı geçen coğrafyalarda yaşanan siyasî olaylar, Bizans İmparatorluğu ve Moğol şube devletleri ekseninde değerlendirilmiştir. Bu haliyle Orta Asya'dan başlayarak Kuzeydoğu Avrupa, Güneydoğu Avrupa ve Anadolu gibi geniş bir coğrafyanın siyasî tarihi ele alınmış ve ileride yapılacak çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmıştır.