Motosikletli kuryelerin COVID-19 pandemisi döneminde iş sağlığı güvenliği koşulları ve iş güvencesizliği düzeyi

Tanımlayıcı tipte olan bu çalışma ile Tüm Anadolu Motosikletli Kuryeler Federasyonu üyelerinin, COVID-19 pandemisi döneminde iş sağlığı ve güvenliği koşulları ile iş güvencesizliği düzeylerinin saptanması amaçlanmıştır. 2021 yılı Kasım ayı boyunca, çevrimiçi veri toplama formu ile sürdürülen araştırmaya 18 farklı şehirden 269 kişi katılmıştır. Katılımcıların %97'si erkektir, yaşlarının ortancası 30'dur, %17,8'i iki yıldan az süredir motosikletli kurye olarak çalışmaktadır. %16'sının sosyal güvencesi bulunmamakta, %24,2'si kendi adına çalışma yapmaktadır. %17,5'inin kendisi, %70,3'ünün iş arkadaşları COVID-19 tanısı almıştır. Günlük yapılan teslimat sayıları ve çalışma süreleri pandemi döneminde sokağa çıkma kısıtlamaları olan dönemlerde pandemi öncesine ve kısıtlama olmayan pandemi dönemlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazladır (p<0,001). Katılımcıların %95,9'u haftada altı veya yedi gün çalışmaktadır ve %79,2'si yoğun iş yükü nedeniyle çalışma hayatında sorun yaşamaktadır. Trafik ile ilgili yaşanan sorunlar ön plana çıkmaktadır, en az bir trafik kazası geçirme sıklığı %49,4'tür. %65,4'ü motosikletli kurye olarak çalışırken şiddetin herhangi bir türüne en az bir kez maruz kalmıştır. Yöneticileri ile ilişkisi kötü olan katılımcıların %57,1'i motosikletli kurye olarak çalışmaya başladıktan sonra sağlığının kötüleştiğini belirtmektedir (p=0,001). En sık alınan eğitim %68,9 ile güvenli motosiklet kullanımı eğitimidir, %61,6'sı genel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almıştır. Katılımcıların %39,4'ünün niceliksel iş güvencesizliği algısı, %41,3'ünün niteliksel iş güvencesizliği algısı yüksek düzeydedir. Her iki iş güvencesizliği ölçeği puanı sosyal güvencesi olmayan katılımcılarda daha yüksektir. Pandemi döneminde kuryelik yapma nedeni ile toplumdan dışlandığını hisseden katılımcıların %46,5'i yüksek puan almıştı (p=0,009). Yöneticisi ile ilişkisini kötü veya orta olarak niteleyen katılımcılar diğer katılımcılardan 2,36 (GA: 1,31-4,26) kat, motosikletli kurye olarak çalışırken mobbinge maruz kaldığını belirten katılımcılar diğer katılımcılardan 3,80 (GA:2,10-6,89), kat daha sık yüksek niceliksel iş güvencesizliği puanı almıştır. Motosikletli kuryelerin uygun iş sağlığı güvenliği koşullarının sağlanması, çalışma koşullarının ve çalışma ortam koşullarının düzenlenmesi için, ilgili kurum, kuruluşlarla birlikte gerekli yasal düzenlemelerin ve eğitim gibi uygulamaların yapılması gerekmektedir. Meslek standartlarının işlevselliğini kazandıracak çalışmalar yapılması gerekmektedir.