Muallim Nâcî Efendi'nin şiirlerinin bağlamsal dizin ve işlevsel sözlük çalışması ile üslupbilimsel incelemesi

Tanzimat edebiyatının önemli simalarından olan Muallim Nâcî Efendi, devrinde pek çok eser veren önemli bir şahsiyettir. Bu eserler arasına şairin şiir türündeki eserleri alınabildiği gibi manzum destanları, tiyatrosu, romanı, hatırası, mektupları, deneme-eleştiri-incelemeleri ve tercümeleri de dâhil edilir. Pek çok dergi ve gazetede yazılar yazan sanatçı, edebiyat camiasında sonraki devirlerde dahi adından sıklıkla bahsettirir. Bu bahisler; Muallim Nâci'nin şiir hususu, edebiyatta eski-yeni, Doğu-Batı gibi ikilikler karşısındaki tavrı ve yaklaşımı ile ilgilidir. Şairin eski-yeni, Doğu-Batı ile ilgili görüşleri, neyden ne denli yararlanacağı gibi hususlar yetişme tarzının olduğu kadar mizacının bir ürünüdür. Bunların, şairin eserlerine yansımış olması da kaçınılmazdır. Nitekim Batı ve Doğu medeniyetlerinin izlerinin şiirlerine yansıması şiirin şekil özelliği ve muhtevası ile irdelenebilir özellik göstermektedir. Bu çalışmada M. Kayahan ÖZGÜL'ÜN Muallim Nâcî'nin tüm şiirlerini bir araya getirdiği Muallim Naci Efendi eseri, TEBDİZ projesi kapsamı ile ele alınarak eserin "Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük" çalışması gerçekleştirilmiştir. Buna ek olarak şiirler üzerinde yapılan üslup çalışması ile metinde geçen sözcük türleri, bağlaçlar, edatlar, hitaplar, soru ifadeleri, ünlemler ve kelime grupları matematiksel veriler ışığında tespit edilmiş, şairin kullandığı kelimeler ve bu kelimelere yüklediği anlamlar muhtevayı oluşturması açısından net bir şekilde inceleme imkânı sunmuştur.