Mühimme Defterleri'nde Bolu Sancağı ve Bolu'da eşkıyalık ( H961-993, M 1553-1585)

Osmanlı Devleti XVI. yüzyıldan itibaren Avusturya ve İran seferleri sonucu oluşan ekonomik sıkıntılar, ticaret yollarının önemini kaybetmesi, nüfus artışının yarattığı sosyal hayattaki olumsuzluklar ve eğitim alanındaki bozulmalar yüzünden çağının gerisinde kalmaya başlamıştır. Osmanlı toprak düzeninin temeli olan tımar sistemi, Celâli ayaklanmaları ile ağır vergiler yüzünden bozulmuştur. Devlet, bozulmaya başlayan kurumlarını düzeltecek köklü reformlar yapamamıştır.Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumla ilgili olarak Mühimme Defterleri'ndeki kayıtlar, XVI. yüzyılda Bolu yöresindeki olayları aydınlatıcı ipuçları vermektedir. Bu dönemde özellikle Bolu sancağında giderek artan asayiş ve eşkıyalık olayları dikkat çekmektedir. Bu tür olaylar diğer Osmanlı şehirlerinde olduğu gibi Bolu sancağında da sosyo ekonomik hayatı olumsuz etkilemiş ve halk arasında huzursuzluğa sebep olmuştur. Bolu'daki eşkıyalık hareketleri, Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu genel durum hakkında fikir vermesi bakımından önemlidir. Devlet, stratejik bir konumda olan Bolu sancağında yaşanan eşkıyalık olaylarına karşı çeşitli önlemler almaya çalışmış, fakat çoğu zaman başarılı olamamıştır. Bu durum devlet otoritesinin zayıflamasına yol açmıştır.Bu çalışma 1553-1585 yılları arasında kayıtları içeren Mühimme Defterleri'nde Bolu ile ilgili 302 hükmün katolog taraması ve özetleriyle birlikte, bu hükümlerin eşkıyalıkla ilgili olanlarının 35 adetinin taranskripsiyonlu metnini ve değerlendirilmesini içermektedir.Anahtar Kelimeler: Bolu, Mühimme Defterleri, Eşkıyalık