Multipl skleroz hastalarında optik koherens tomografi (OKT) ve görsel uyarılmış potansiyeller (GUP) bulguları

Multipl Skleroz (MS) santral sinir sisteminde (SSS) aksonal kayıp ve demiyelinizasyona neden olan daha çok genç erişkinleri etkileyen ataklar halinde seyreden kronik bir hastalıktır. Optik Nörit (ON), MS'in en sık göz bulgusudur ve hastaların yaklaşık olarak %20'sinde başlangıç belirtisi olarak görülür. ON, aksonal kayba yol açıp retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığında incelmeye ve görsel uyarılmış potansiyallerde (VEP) anormalliklere neden olabilmektedir. Bu çalışmada MS hastalarında ve kontrol grubunda OKT ile hem RSLT kalınlığını, Ganglion Hücre Kompleksi (GHK=GCC) kalınlığını, hem de maküler kalınlığı ölçerek, bu parametreleri, klinik olarak ON öyküsü olan ve olmayan hastalarda ve sağlıklı kontrollerde karşılaştırdık. Ayrıca bu değerlerin VEP bulguları ve klinik bulgularla korelasyonunun olup olmadığını inceleyerek, aksonal kaybın bir belirteci olarak kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirmeyi hedefledik . Çalışmaya 18-55 yaşları arasında, 49 MS hastası (98 göz) ve 30 sağlıklı kontrol grubu (60 göz) dahil edildi. Tüm olgularda detaylı göz muayenesi yapılarak görme keskinliği ve renkli görme, VEP ölçümü ve Fourier-Domain Optik Koherens Tomografi (FD-OKT) ölçümü yapıldı. Sonuçta ON atağı olan gözler (38), ON atağı olmayan gözler (68) ve kontrol gözler (60) olmak üzere 3 grup oluşturuldu.Yapılan OKT ölçümleri ile gruplar arasında bir fark olup olmadığı, elde edilen ölçümler ile VEP amplitüd, latans değerleri, EDSS, hastalık süresi, görme keskinliği ve renkli görme arasındaki ilişki araştırıldı. Çalışmada, ON öyküsü olan ve ON öyküsü olmayan MS hastaları ile kontrol grubu gözleri arasında ortalama RSLT kalınlık, süperior kadran RSLT kalınlık, inferior kadran RSLT kalınlık, ortalama GCC kalınlık, süperior kadran GCC kalınlık, inferior kadran GCC kalınlık ölçümünde anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Fovea kalınlık ölçümleri ON öyküsü olan ve ON öyküsü olmayan hastaların gözleri ile kontrol grubu gözleri kıyaslandığında her iki grupta kontrol grubundan daha ince bulundu ve bu inceleme istatiksel olarak anlamlı idi (p<0,05). ON atağı olan gözlerle ON atağı olmayan gözler karşılaştırıldığında, ON atağı olanlarda foveal incelme daha fazla idi, ancak bu incelme istatiksel olarak anlamlı değildi. Makula kalınlık ölçümleri gruplar arasında karşılaştırıldığında; temporal iç makula, süperior iç makula, nazal iç makula, inferior iç makula, temporal dış makula, nazal dış makula, inferior dış makula kalınlığı kontrol gözler ile ON atağı olan gözler ve ON atağı olmayan gözler kıyaslandığında anlamlı farklılık bulundu (p<0,05) Süperior dış makula kalınlığı açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. VEP latans ölçümleri gruplar arası karşılaştırıldığında; VEP P100 latansı, ON atağı olan ve ON atağı olmayan gözlerde kontrol gözlere göre anlamlı uzamış bulundu (p<0,05). P100 latansı açısından ON atağı olan gözler ve ON atağı olmayan gözler arasında anlamlı farklılık saptanmadı(p>0,05). VEP amplitüd ölçümlerinde ise gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Ortalama çukurluk/disk (c/d) oranı, çukurluk (c) alanı, disk (d) alanı, c/d yatay oranı, c/d dikey oranı, rim alanı açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. ON öyküsü olan gözlerde ortalama GCC kalınlığı ile ortalama RSLT kalınlığı arasında istatistiksel açıdan anlamlı iyi derecede korelasyon bulundu. MS hastalarında, OKT ile yapılan ölçümlerde RSLT, GCC kalınlığı, fovea ve makula parametrelerinde değişiklikler oluştuğu saptandı. Bulgularımıza göre ON olanlarda RSLT, GCC kalınlığı, fovea ve makula kalınlığı ON öyküsü olmayanlardan ve kontrol grubundan daha ince saptanmıştır. Ayrıca ON öyküsü olmayanlarda GCC kalınlığı ölçümleri RSLT değerlerinden daha fazla VEP latansı ile korelasyon göstermektedir. MS hastalığının seyrinde aksonal dejenerasyon ve optik sinir tutulumu arasındaki ilişkiyi göstermede OKT parametrelerinden RSLT kalınlığı, GCC kalınlığı, foveal kalınlık ve makula kalınlığı iyi bir belirteç olarak kullanılabilir..