Neonatal ishalli buzağılarda koagülasyon profili

Bu çalışmada neonatal ishalli buzağılarda koagülasyonprofilindeki muhtemel değişikliklerin incelenmesi, böylelikle yangı (enteritis) nedeniyelekoagülasyon parametreleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Farklı ırk, yaş ve her iki cinsiyetten, daha önce veteriner hekim tarafından hiçbir şekilde sağaltım uygulanmamış 1-28 yaş aralığında toplam 78 (64 hastave 14 sağlıklı) buzağı araştırma kapsamına alındı. Bovid-5 katı fazlı immunokromatografi yöntemi ile çalışan hızlı test kitleri aracılığıyla tanı konulan olgular öncelikli olarak sağlıklı, enfekte ve non-enfekte olarak 3 ana grup olarak değerlendirilse de,mono-enfeksiyona ilişkin 4 grup, ko-enfeksiyona bağlı olarak 1 grup ve non-enfeksiyona bağlıda 1 grup altında oluşturuldu. İlgili olgular, ana gruplara (her grupta n=en az 7) ayrılarak I. grup (E. coli ile enfekte, n=7), II. grup (Rota virüs ile enfekte, n=7), III. grup (Cryptosporidiumsp.ileenfekte, n=13), IV. grup (Giardiasp.ileenfekte, n=17), V. grup (non-enfeksiyoz, n=13), VI. grup (ko-enfekte, n=7) olarakhasta buzağılar yer aldı, kontrol olarak ayırılacak VII. grupta ise (n=14) ise sağlıklı buzağılar yer aldı. Fiziksel muayenede ishalin akut/kronik tabiatına göre değişen derecelerde dehidrasyon, dışkı kıvam, renk ve kokusu değişken kalp frekansı, solunum sayısı, emme refleksi ve vücut ısısında değişiklikler mevcuttu. Enfekte buzağıların dışkı kıvamının pastöz- sıvı şeklinde olduğu gözlemlendi. Dışkı renkleri genelde açık sarı ve sarı tonlarında etiyolojiye bağlı olarak giardiazisli buzağılarda gri-beyaz/gri-kahverengi renginde, cryptosporoidoziste sarı-pastöz kıvamda, E.coli'ye bağlı ishallerde kanlı dışkılama gözlemlendi. Üç farklı majör gruplar arası değerlendirmede ortlama PT değerleri açısından sağlıklı ve nonenfektif ishalli buzağı grupları arasında istatistiksel bir fark olduğu (p=0.026) buna karşın sağlıklı grup ve enfektif ishalli buzağı grubu arasında istatistiksel bir fark olmadığı görüldü. Ortlama APTT değeri arasında gruplar arasında istatistiksel anlamda bir fark görülmedi. Ortalam FIB düzeyleri arasında istatistiksel manada sağlıklı buzağı grubu ile enfektif ishalli buzağı grubu arasında fark olduğu (p=0.051) saptandı. Çalışmada yer alan her bir grup ayrı ayrı değerlendirildiğinde ortalam PT değeri açısından koenfekte ishalli buzağı grubu ile nonenfekte ishalli buzağı grubu arasında istatistiksel anlamada bir fark (p=0.042) bulundu. FIB düzeyleri arasında ise sağlıklı buzağı grubu ile Crytosporoidosis'e bağlı ishal olan buzağı grubu arasında istatistiksel anlamda fark (p=0.012) olduğu dikkat çekti. Sonuç olarak neonatal ishalli buzağılarda özelliklede ko-enfeskiyon durumlarında PT değeri açısından, Crytosporoidosis'e bağlı ishal olan buzağılarda da FIB konsantrasyonları açısından değerlendirme yapılması gerektiği söylenebilinir. Özellikle saha koşullarında Veteriner Hekimlerimiz hemostatik ya da koagülasyonprofilini değerlendirmedikleri durumlarda hiperfibrinojeneminin gelişebileceği, buna bağlı olarakta sağaltım protokollerinde nonsteroidalantiinflamatuvar ilaç seçenekleri göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar sözcük: Neonatal buzağı, ishal, koagülasyon