Neorealizm kuramı bağlamında Türkiye-Suriye ilişkileri: İki müdahalenin anatomisi

Thukydides'in Peloponnesos Savaşı isimli çalışması, Atina ve Sparta arasında yaşanan güç mücadelesini ifade etmesiyle, uluslararası politikada güç kavramına değinen ilk çalışmalardan biri olmuştur. Uluslararası politikada, "yeni-gerçekçilik" ya da "yapısal gerçekçilik" olarak adlandırılan neorealizm, uluslararası politika tarihinin sağlam temellere sahip kuramlarından biri olarak kabul edilir. Thukydides'in ortaya koyduğu şekliyle güç, anarşi ve paylaşım kavramları etrafında oluşturulan realist bakış, uluslararası politika analizinin en erken biçimlerinde ortaya çıkmıştır. Gerçekten de devletler hayatta kalmak ve güç elde etmek için rekabet etmek zorunda kalmıştır. Sonuç olarak, klasik realistler gücü nihai bir amaç olarak görmekteyken neorealistler, hayatta kalma ve güvenlik içinde yaşama konusunda bir araç olarak görmüşlerdir. İki kuramın birbirinden en temel farkı, neorealist kuramda devletlerin güvenliğini sağlarken realist kuramda olduğu gibi sadece diğer devletlerin değil uluslararası aktörlerin de göz ardı edilmemesi gerektiği hususudur. Tarihsel bağlam, yalnızca bireysel deneyimi okuyucularla paylaşmaktan ziyade, geçmişin olaylarını günümüzde yorumlamamızı sağlar. Türkiye-Suriye ilişkileri, 1998 yılında Adana Mutabakatı'nın imzalanması ve sonrasında belirli bir süre gerginlikten uzak devam etmiştir. Beşar Esad'ın 2000 yılında Suriye'de iktidara gelmesiyle birlikte Türkiye-Suriye ilişkileri, geçici bir süre de olsa normalleşme sürecine girmiştir. İki ülke arasında yakalanan olumlu hava, Suriye krizinin başlangıcına kadar devam etmiştir. Suriye krizinin başlamasıyla birlikte bölgede artan güvenlik sorunları, Türkiye'yi bölgesel güvenliğin sağlanması noktasında bir takım adımlar atmaya zorlamıştır. Bu kapsamda bölgede Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatları gerçekleştirilmiştir. Bu tezin amacı, söz konusu harekatlar kapsamında, Türkiye-Suriye ilişkilerini neorealist kuram bağlamında analiz ederek, uluslararası politik ilişkilerde daha gerçekçi sonuçlara ulaşmaktır.