Obezite cerrahisi planlananlarda uykuda solunumsal problemler ve stop-bang ile venöz bikarbonatın tanıya katkısı

Giriş: Obezite, uykuda solunum bozuklukları (USB) için en önemli risk faktörüdür. Morbid obezlerde bu risk daha da yüksektir. Bu olgularda bariatrik cerrahi ile kalıcı ve etkin kilo kaybı sonucunda USB bulgularında anlamlı düzelmeler sağlanabilmektedir. Preoperatif dönemde birçok olguda USB değerlendirmesi objektif olarak yapılamamaktadır. Bu durum perioperatif morbidite ve mortaliteyi etkilemektedir. Bu çalışmanın birincil amacı bariatrik cerrahi planlanan olgularda preoperatif dönemde USB varlığını saptamaktır. İkincil amaç ise STOP-BANG dahil uyku anketleri ve serum bikarbonat değerinin USB'yi saptamadaki başarısını ölçmek ve bariatrik cerrahinin USB üzerine etkisini değerlendirmektir. Metod: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Uyku Laboratuvarı'nda bariatrik cerrahi adayı olgular prospektif olarak değerlendirildi (Etik kurul dosya no: 2018/1262). Her olguda yakınmalar, mallampati skoru, boyun çevresi, vücut kitle indeksi (VKİ), spirometrik ölçümler, STOP-BANG ve modifiye STOP-BANG skorları, Epworth uykululuk skalası (EUS), Pittsburgh uyku kalite indeksi (PUKİ) ve venöz bikarbonat değerlendirildi. Olgulara polisomnografi (PSG) yapıldı ve çalışma sabahı arter kan gazı alındı. USB nedeniyle noninvaziv mekanik ventilatör (NIMV) başlanan olgularda tedavi uyumuna bakıldı. Opere olan olgulara postoperatif altıncı ayda kontrol PSG yapılarak USB açısından değişiklikler değerlendirildi. Bulgular: Bariatrik cerrahi adayı 41 olgunun %90.2'sinde obstrüktif uyku apne (OUA), %19.5'inde obezite hipoventilasyon sendromu (OHS) saptandı. STOP-BANG ≥3, modifiye STOP-BANG ≥3 ve PUKİ≥5 olanlarda OUA daha sıktı (p değerleri sırasıyla 0.049, 0.002, 0.003). OUA için en yüksek duyarlılığa sahip anket modifiye STOP-BANG (%100), en yüksek spesifiteye sahip anket PUKİ (%75) idi. EUS ise en düşük duyarlılığa (%40.5) sahipti. OHS olan ve olmayan gruplar arasında uyku anketi verileri benzerdi (p>0.05). Venöz bikarbonat ≥27 mmol/L olmasının OHS için duyarlılığı %100, spesifitesi %81.8 idi (p=0.000). Opere olan 27 olgunun kilo, VKİ ve boyun çevresi değerleri preoperatif döneme göre anlamlı azaldı (p<0.001). Postoperatif altıncı ayda STOP-BANG skoru, oksijen desatürasyon indeksi (ODİ) ve apne-hipopne indeksi (AHİ); preoperatif döneme göre anlamlı azaldı (sırasıyla 4.9±1.6'dan 3.4±1.4'e düştü, p<0.001; 26.7±27.4'ten 16.1±16.9'a düştü, p=0.002; 34.6±34.8'den 19.5±21.6'a düştü, p<0.001). Bariatrik cerrahi ile OUA'lı olgu sayısı postoperatif 6. ayda (%62.9), preoperatif döneme (%88.8) göre anlamlı azaldı (p=0.016). Opere olanların %18.5'inde preoperatif dönemde OHS varken, postoperatif dönemde bu oran %3.7 saptandı. Bariatrik cerrahi ile NIMV ihtiyacı %70.4'ten %44.4'e düştü (p=0.016). Sonuç: Bariatrik cerrahi planlanan olgularda USB sıktır. Bu olgularda preoperatif dönemde OUA için STOP-BANG, modifiye STOP-BANG ve PUKİ anketleri ve OHS için venöz bikarbonat ≥27 mmol/L olması değerlidir. Bariatrik cerrahi hem OUA hem de OHS'de anlamlı düzelme sağlamıştır. Anahtar kelimeler: Bariatrik cerrahi, obstrüktif uyku apne, obezite hipoventilasyon sendromu, STOP-BANG, serum bikarbonat, polisomnografi