OECD ülkelerinin Ekonomik Özgürlük Endeksi ve Dünya Mutluluk Raporu açısından kümeleme analizi

Toplumların ve ülkelerin refah düzeylerini arttırması, daha iyi hayat koşullarında hayatını sürdürmesi ülkelerin ekonomisiyle yakından ilişkilidir. Ekonomik özgürlük, devlet müdahalesinden olabildiğince uzak, özel sektörün olabildiğince serbestliğe sahip olduğu bir durumda en yüksek seviyelerde olacaktır. Ekonomik özgürlüğü yüksek toplumların daha iyi bir yaşam sürdüğü düşünülmektedir. Peki ekonomik özgürlüğü yüksek toplumlarda mutluluğun rolü nedir? Bu çalışmada "Heritage Foundation" kuruluşunun yayınladığı "Ekonomik Özgürlük Endeksi" ve "Dünya Mutluluk Raporu" veri setleri birleştirilip, ekonomik özgürlük ve mutluluk arasındaki ilişkiden yararlanarak bir kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2017'den 2021'e 5 yılı kapsayacak şekilde Türkiye'nin de dahil olduğu 31 OECD ülkesi için gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Ekonomik Özgürlük Endeksi'nden 4 ana faktör, Dünya Mutluluk Raporu'ndan 7 alt faktör toplamda 11 faktör kullanılmıştır. Analizde ilk önce küme sayısını belirlemek için Ward yöntemi ile bir dendrogram oluşturulmuş aynı zamanda dirsek yönteminden faydalanılmıştır ve optimal küme sayısı 4 olarak belirlenmiştir. Küme sayısı belirlendikten sonra kümeleme analizi k-ortalamalar yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Kümelerin oluşturulmasından sonra hangi faktörlerin kümelerin oluşmasında önemli rol oynadığını belirlemek amacıyla bir karar ağacı oluşturulmuştur. Bu bilgilerin ışığında ülkelerin bulunduğu kümeler yorumlanmıştır. Analizler sonucunda Meksika ve Slovakya 5 yıl, Macaristan ve Polonya ise 4 yıl Türkiye ile aynı kümede yer almıştır. Kümelerin oluşmasında en etkili faktörler ise hukukun üstünlüğü, devlet büyüklüğü, doğumda sağlıklı yaşam beklentisi, sosyal destek, serbest piyasa, yolsuzluk algısı ve mevzuat verimliliği olarak gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: OECD, Ward Yöntemi, k-ortalamalar Yöntemi, Karar Ağacı, Ekonomik Özgürlük Endeksi, Dünya Mutluluk Raporu.