Öğretmenlerin öğretim duygu durumları ve algıladıkları uyumsal performansları

Araştırmanın amacı, öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ve algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak, söz konusu bu öğretmen görüşlerinin cinsiyet, öğrenim durumu, branş, mesleki kıdem, yaş, medeni durum, okulun bulunduğu yerleşim yeri değişkenlerine göre değişip değişmediğini saptamak ve öğretmenlerin öğretim duygu durumları ile algıladıkları uyumsal performansları arasında ilişki olup olmadığını belirlemektir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Bolu ili merkez ve tüm ilçelerinde yer alan resmî ortaokullarda (n=66) görev yapan öğretmenler (n=1099) oluşturmaktadır. Araştırma, evren üzerinde yürütülmüş olup evren içerisinde bulunan bütün okullara ulaşılmış ve geri dönüş sağlanan ölçeklerden 732'si değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Öğretmenlerin Öğretim Duygu Durumları Ölçeği" ve "Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 programından yararlanarak çözümlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin öğretim duygu durumları ve algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesinde ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri incelenmiştir. Verilerin dağılımının normalliğinin sınanması için Kolmogorov-Smirnov testi yapılmış olup bu doğrultuda verilerin çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılmış ve anlamlılık değeri yorumlanmıştır. Çarpıklık ve basıklık değerleri incelenerek verilerin tüm değişkenler için normal dağılım göstermediği saptanmış ve analizler non-parametrik testler kullanılarak yapılmıştır. Öğretmenlerin öğretim duygu durumları ve algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinin cinsiyet, öğrenim durumu ve medeni durum değişkenlerine göre belirlenmesinde Mann-Whitney U testi; branş, mesleki kıdem, yaş ve okulun bulunduğu yerleşim yeri değişkenlerine göre belirlenmesinde ise Kruskal-Wallis H testi analiz teknikleri kullanılmıştır. Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri sonucunda anlamlı fark çıkan değişkenler için etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin öğretim duygu durumları olarak değerlendirilen Kaygı Duygusu, Gurur Duygusu, Haz Alma Duygusu, Öfke Duygusu, Umut Duygusu ve Hayal Kırıklığı Duygusu boyutları ile öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performansları olarak değerlendirilen Beklenmedik Durumları Yönetme, Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme, Problemlerle Başa Çıkamama boyutları ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında ilişki olup olmadığının belirlemesi için ise Spearman Sıra Farkları Korelâsyon Katsayısı analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonuçları p=.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir: Öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinin Kaygı Duygusu boyutunda "kesinlikle katılmıyorum", Gurur Duygusu boyutunda "katılıyorum", Haz Alma Duygusu ve Umut Duygusu boyutlarında "kesinlikle katılıyorum", Öfke Duygusu ve Hayal Kırıklığı Duygusu boyutlarında ise "katılmıyorum" düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinde Haz Alma Duygusu boyutunda, öğrenim durumu değişkenine göre öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinde Gurur Duygusu, Öfke Duygusu ve Hayal Kırıklığı Duygusu boyutlarında, branş değişkenine göre öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinde Gurur Duygusu boyutunda, mesleki kıdem, yaş ve okulun bulunduğu yerleşim yeri değişkenlerine göre öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinde Öfke Duygusu boyutunda anlamlı fark çıktığı; medeni durum değişkenine göre öğretmenlerin öğretim duygu durumlarına ilişkin görüşlerinde ise anlamlı fark ortaya çıkmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinin Beklenmedik Durumları Yönetme boyutunda "sık sık", Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutunda ve Algılanan Uyumsal Performans Ölçeği toplamında "her zaman", Problemlerle Başa Çıkamama boyutunda ise "nadiren" düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinde Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutlarında, öğrenim durumu değişkenine göre öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinde Beklenmedik Durumları Yönetme boyutunda, mesleki kıdem, yaş ve medeni durum değişkenlerine göre öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinde Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu ve Algılanan Uyumsal Performans Ölçeği toplamında, okulun bulunduğu yerleşim yeri değişkenine göre öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinde Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme, Problemlerle Başa Çıkamama boyutları ile Algılanan Uyumsal Performans Ölçeği toplamında anlamlı fark çıktığı; branş değişkenine göre öğretmenlerin algıladıkları uyumsal performanslarına ilişkin görüşlerinde ise anlamlı fark ortaya çıkmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kaygı Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki; Kaygı Duygusu boyutu ile Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu arasında düşük düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki; Kaygı Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Gurur Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki; Gurur Duygusu boyutu ile Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu arasında düşük düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki; Gurur Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise düşük düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Haz Alma Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu, Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki; Haz Alma Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise düşük düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öfke Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki; Öfke Duygusu boyutu ile Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu arasında düşük düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki; Öfke Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Umut Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu, Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki; Umut Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise düşük düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Hayal Kırıklığı Duygusu boyutu ile Beklenmedik Durumları Yönetme boyutu, Kişiler Arası ve Kültürel Uyum Gösterme boyutu ve Öğretmenlerin Algıladıkları Uyumsal Performans Ölçeğinin toplamı arasında orta düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki; Hayal Kırıklığı Duygusu boyutu ile Problemlerle Başa Çıkamama boyutu arasında ise orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Duygu, Öğretim Duygu Durumları, Performans, Uyumsal Performans, Öğretmen.