Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının bireysel ve örgütsel etkileri

Bu araştırma; öğretmen görüşlerine göre, okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının bireysel ve örgütsel etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nitel araştırma geleneği içinde yer alan olgubilim deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Kartepe ilçesinde bulunan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademesindeki okullarda yürütülmüş olup araştırma sorularına cevap aramak amacıyla yirmi öğretmenin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verileri kapsamında görüşme yapılacak çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklem ve kartopu örneklemesi kullanılarak belirlenmiştir. Öğretmen görüşlerinin çözümlenmesinde nitel veri analiz tekniklerinden biri olan betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmenler; okul yöneticilerinin iletişimi engelleyen, yönetsel etiğe uymayan, bencil, çıkar amacı güden, otoriter, güvenilir olmayan davranışları ile narsist tavırlarını, olumsuz ruh hallerini toksik olarak algılamaktadır. Öğretmenler okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının nedenleri olarak ise; psikolojik kaynaklı, yönetim anlayışından kaynaklı, iletişim becerilerinden kaynaklı, geçmiş yaşantılardan kaynaklı, örgütsel kaynaklı, atama ve denetim kaynaklı faktörleri göstermişlerdir. Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının; öğretmenlerin duygu durumuna, ruh sağlığına, düşünce ve davranışlarına, fizyolojik yapısına yansıyan bireysel etkilerinin olduğunu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının; örgütsel düzeyde örgütün düzen ve işleyişine, örgütsel güvene, örgütsel davranışlara, örgütsel iletişime, örgütsel çatışmaya, örgütsel amaçlara yönelik etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin toksik liderlik davranışları ile baş ederken aktif ve pasif tepkiler ortaya koydukları belirlenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.