Optimal vergi hasılatının elde edilebilmesinde vergi ahlakı ve vergi bilincinin rolü

Vergi uyumunu sağlamada klasik caydırıcı yöntemlerin yetersiz kaldığı günümüzde verginin sosyo-psikolojik yönü giderek önem kazanmaktadır. Gelişen ve büyüyen ekonomilerin en büyük sorunlarından biri kamusal hizmetlerin yerine getirilebilmesi için vergi hasılatının maksimum seviyelerde gerçekleştirilmesidir. Bu çalışmada vergi hasılatının optimal seviyeye ulaşabilmesinde vergi ahlakı ve vergi bilincinin etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda OECD'ye üye ülkelerin 1981-2014 yılları aralığında oluşan vergi hasılatı, vergi yükü, kayıt dışı ekonomi ve vergi ahlakı verileri dönemler itibari ile incelenmiştir. Ayrıca vergi ne üzerinden alınmalı (gelir, servet, harcama) sorunsalı da analizlere eklenerek ülkeler ve dönemler arası değerlendirmeler yapılmıştır. Dünya Değerler Anketinin uygulandığı 6 dalga baz alınarak bu verilerin değerlendirilmesine ilişkin dönemler belirlenmiştir. İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün Asya, Avrupa, Avusturalya, Güney ve Kuzey Amerika'dan birçok ülkeyi içeren yapısı ile kapsamlı bir değerlendirme yapılmasına imkan sağlanmıştır. Sonuçta her ülkenin vergi hasılatının farklı verilerden etkilendiği ve vergi ahlakının vergi hasılatına etkisinin ülkeden ülkeye farklılık arz ettiği belirlenmiştir. İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü içerisinde vergi hasılatı yüksek düzeyde olan bazı ülkelerin vergi ahlakı verilerinin de yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak vergi ahlakı ve vergi hasılatı arasındaki ilişki açısından İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü ülkelerinin tamamı için genel bir yargı elde edilememiştir.