Ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin dünya ve evren öğrenme alanına yönelik kavram imajlarının tespiti: Tabu oyunu

Bu araştırmanın amacı, tabu oyunu yardımıyla ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin Dünya ve Evren öğrenme alanı konu ve kavramlarına yönelik kavram imajlarının tespit edilmesi ve öğrencilerin tabu oyununa yönelik görüşlerinin belirlenmesidir. Yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019 – 2020 yılında Tokat ilindeki bir merkez okulundan 6. sınıf düzeyinde 69 kız ve 54 erkek öğrenci, 7. sınıf düzeyinde 50 kız ve 42 erkek öğrenci olmak üzere toplam 215 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulmuştur. Çalışmada 2 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bunlardan birincisi öğrencilerin kavram imajlarını belirlemek için kullanılan tabu kartlarıdır. İkinci veri toplama aracı ise öğrencilerin tabu oyununa yönelik görüşlerinin belirlenmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan ve 3 açık uçlu sorudan oluşan anket formudur. Tabu oyunu, çalışma grubundaki öğrencilerin tamamıyla oynanırken, anket formu çalışma grubu içinden rastgele seçilen 92 öğrenciye uygulanmıştır. Tabu oyununda kullanılan tabu kartları uzman görüşü ve uygulamayı yapan iki fen bilimleri öğretmenin görüşü alınarak uygun hale getirilmiş ve uygulanmıştır. Öğrencilerin tabu oyununa uyum sağlayabilmeleri için dersin öğretmeni tarafından fen bilimleri dersi 6. sınıf konularından kuvvet ile elektrik konularında, 7. sınıf düzeyinde ise iş ve enerji ile hücre konularında internet üzerinde hazır olarak bulunan tabu kartları ile 4 ders saati uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan tabu kartları ders kitabında geçen kavramlardan 6. sınıf düzeyinde 17 kavram ve 7. sınıf düzeyinde 18 kavram seçilerek hazırlanmıştır. Her kavramı bilimsel olarak tanımlayan 4 kavram yasaklı kelime olarak tabu kartında anlatılması gereken kavramında altında verilmiştir. Tabu oyunu uygulanırken sınıf iki gruba ayrılarak her gruptan bir anlatıcı iki dakika boyunca tabu kartındavi yazan kavramı yasaklı kelimeleri kullanmadan grup arkadaşlarına anlatmaya çalışmıştır. Anlatamayacağını düşündüğü kavramlar için iki kez pas hakkı verilmiştir. Oyun esnasında öğrencilerin anlatımları ses kaydı ile kayıt altına alınmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Oyun esnasından kaydedilen ses kayıtları iki bağımsız araştırmacı tarafından dinlenerek kodlama işlemi gerçekleştirilmiş ve uyuşum yüzdesi %92 olarak bulunmuştur. Farklılık gösteren kodlar üzerinde tekrar çalışılarak ortak bir sonuca ulaşılmıştır. Ses kayıtları dinlenerek elde edilen verilerden, öğrencilerin kavramları anlatım yöntemleri incelendiğinde kavramı konum bilgisi kullanarak, kavramla ilgili örnek vererek ve kavramı parçalayarak anlatmanın ön plana çıktığı görülmüştür. Anlatım yöntemleri incelendiğinde öğrencilerin kavramları tanımlamaktan ziyade kavramı hatırlatacak bir veya iki kelime kullanarak anlattığı görülmektedir. Öğrenciler kavramı anlatırken kavramı hatırlatacak kavramla alakasız kavramlar da kullanarak anlatma yoluna gitmiştir. Öğrencilerin Dünya ve Evren öğrenme alanı kavramına yönelik kavram imajı hücrelerinin birçoğunun ya anlamsız olduğu ya da yanlış tanımlamaların yer aldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin bazı kavramlara yönelik de kısmen doğru kabul edilebilecek fakat kavramı tanımlamada yetersiz olan kavram imajları kullandıkları tespit edilmiştir. Günlük yaşamda hiç duymadığı veya herhangi bir durumla veya kavramla eşleştiremediği kavramları ise öğrenciler anlatmamayı tercih etmiştir. Anket formundan elde edilen veriler de içerik analizi kullanılarak kodlama yapılmış ve kodların ortak yönlerine göre temalar oluşturulmuştur. Anket formundan elde edilen veriler de incelendiğinde öğrencilerin büyük çoğunluğunun tabu oyununu güzel ve öğretici bulduğu, Dünya ve Evren öğrenme alanı konu ve kavramlarına yönelik bakış açısını değiştirdiği ve tabu oyununun fen bilimleri dersinin diğer konu ve kavramlarında kullanılmasını istediği görülmüştür. Bu araştırma sonucunda vurgulanmak istenen düşünce, öğretim başlanmadan önce öğrencilerde var olan hem doğru bilgiyi hem de kavram yanılgısını içeren kavram imajlarının tabu oyunu kullanılarak belirlenmesinin önemini ortaya koymaktır.