Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersi akademik başarı ile bilimsel süreç becerilerinin duyuşsal değişkenler kullanılarak yordanması

Bu araştırma ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri (BSB), fen bilimleri dersine ve daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyonları ile bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla nicel araştırma yaklaşımına dayanan betimsel ve ilişkisel türdeki tarama modeli birlikte kullanılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Tokat ilindeki altı ortaokuldan toplam 641 yedinci sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin akademik başarısı için birinci dönem sonu fen bilimleri dersi karne notu dikkate alınmıştır. Ayrıca çalışmada veri toplama aracı olarak "Bilimsel Süreç Beceri Testi", "Fen Bilimleri Motivasyon Ölçeği", "Daimî Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği" ve "Bilimsel Süreç Basamaklarını Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizi kapsamında ilk olarak ilgili değişkenlerin düzeyini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum değer, maksimum değer) hesaplanmıştır. Ardından incelenen değişkenlerden fen bilimleri dersine yönelik motivasyonun cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini test etmek için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) diğer değişkenlerin cinsiyete göre değişip değişmediğine bakmak için ise bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Daha sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson korelasyon katsayıları yorumlanmıştır. Son olarak, akademik başarı ve BSB'yi yordamada duyuşsal değişkenlerin yordama gücünü belirlemek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Betimsel istatistik sonuçlarına göre ilgili değişkenlerden fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin içsel, dışsal motivasyon ve endişe boyutları ile BSB, daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyonun orta, diğer değişkenlerin ise yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. İncelenen değişkenlerden fen bilimleri dersi akademik başarıları, BSB ile fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin endişe alt boyutu kızlar lehine; daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon ve fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin içsel motivasyon alt boyutu ise erkekler lehine farklılık gösterirken diğer değişkenlerde cinsiyet açısından anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde zayıf ve orta arasında değişen düzeyde ilişkiler gözlenmiştir. Bunun yanında daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon ve bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların akademik başarılarını yordamada sırası ile BSB, fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin özyeterlik ve sınava yönelik endişe boyutları ile bilimsel süreç basamaklarını kullanmaya yönelik tutum değişkenlerinin regresyon eşitliğine anlamlı katkısı olduğu görülmüştür. Son olarak BSB'yi açıklamada sırası ile fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğinin özyeterlik ve endişe boyutları ile daimî bilim öğrenmeye yönelik motivasyon değişkenleri anlamlı düzeyde regresyon modeline katkı sağlamıştır.