Ortaokul "Saf madde ve karışımlar" ünitesinin öğretiminde Jigsaw tekniği ve öğrenme sürecine etkililiği

Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri dersi ortaokul yedinci sınıf "Saf Madde Ve Karışımlar" ünitesine yönelik olarak geliştirilen işbirliğine dayalı Jigsaw etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri ve sosyal becerileri üzerindeki etkisini tespit etmektir. Jigsaw tekniği, öğrenciler arasında işbirliği geliştirmek ve kalıcı öğrenmeyi sağlamak için küçük karma grupların iki farklı biçimde birlikte çalışması yoluyla bilgileri birbirlerine öğretmeleri temelindeki grup etkinliklerine dayanan bir öğretim tekniğidir. Yapılandırmacılık eğitim anlayışını temel alan ve öğrenci merkezli uygulamalarla Jigsaw tekniği, geleneksel öğretim tekniklerindeki bireysellik ve rekabet yaklaşımlarını reddeden bir yapıya sahiptir. Bu teknikte farklı bilgi, beceri, yetenek ve öğrenme tarzları olan akranların bir araya gelerek uyum içinde çalışması; onların yaratıcılık, motivasyon ve iletişim becerileri ile özgüven ve sorumluluk duyguları kazanmalarına olanak sağlar. Araştırmanın bağımsız değişkeni İşbirliğine dayalı Jigsaw öğretim tekniği, bağımlı değişkenleri ise akademik başarı, bilimsel süreç becerileri ve sosyal becerilerdir. Araştırma ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Amasya ilinde öğrenim gören 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemini ise, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Amasya ili Göynücek ilçesinde bir ortaokulun 7. sınıfına devam etmekte olan 40 öğrenci oluşturmaktadır. 'Saf Madde Ve Karışımlar' ünitesi konu ve kavramları kapsamında Jigsaw tekniğine dayalı ders planı ve etkinlikler geliştirilmiştir. Uygulama haftada 4 ders saati olacak şekilde 36 ders saati ve 9 haftalık süre içerisinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak; "Saf Madde Ve Karışımlar Ünitesi Başarı Testi (SMVKÜBT), "İlköğretim Öğrencilerine Yönelik Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği (İÖYBSBÖ) ve "Sosyal Beceri Ölçeği (SBÖ) kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilerin Jigsaw uygulamalarına ilişkin düşüncelerini belirlemek amacıyla Jigsaw Görüş Ölçeği (JGÖ) uygulama sonrasında deney grubu öğrencilerine uygulanmıştır. SMVKÜBT ve İÖYBSBÖ veri toplama araçlarından elde edilen ön test son test puanların analizinde deney ve kontrol grubu öğrencileri için bağımsız örneklemler t testi kullanılmıştır. SBÖ için deney ve kontrol grubu ön test verilerinin analizinde ilişkisiz gruplar t testi analizi gerçekleştirilmiş ve ANCOVA analizi yapılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda elde edilen verilere göre; deney ve kontrol gruplarının SMVKÜBT ve İÖYBSBÖ ön test puanları arasında anlamlı bir fark bulunmadığı fakat grupların SMVKÜBT ve İÖYBSBÖ son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Bu durumda grupların uygulamanın başında akademik başarı ve bilimsel süreç becerileri bakımından denk oldukları, uygulamadan sonra Jigsaw tekniğinin öğrencilerin akademik başarılarını ve bilimsel süreç becerilerini etkili bir şekilde arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin SBÖ ön test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubunun tamamının kız öğrencilerden oluşması ve kız öğrencilerin iletişim kabiliyetlerinin daha fazla olması bu durumun nedeni olarak düşünülmüştür. Gruplar arasındaki bu farklılık göz önüne alınarak son test puanları ANCOVA analizi ile düzeltilmiş ve karşılaştırmalar buna göre yapılmıştır. Deney ve kontrol grupları SBÖ son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark belirlenmiştir. Bu durum Jigsaw tekniğinin öğrencilerin sosyal becerileri üzerine olumlu etki ettiğini göstermektedir. Araştırma sonunda; Jigsaw tekniğine yönelik yapılan öğretimin fen bilimleri dersinde öğrencilerin akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri ve sosyal becerilerinin gelişimi üzerine olumlu katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin JGÖ'ne ilişkin olumlu görüşlere sahip oldukları anlaşılmıştır. Fen öğretiminde etkili olduğu tespit edilen bu uygulamanın farklı kademeler, farklı sınıf seviyeleri ve üniteler için de yapılabileceği düşünülmekte ve önerilmektedir.