An analysis of the Ottoman carpet industry, 1843 - 1914: Workers, merchants and the state

Bu çalışma 19. ve 20. yüzyıldaki Anadolu halı endüstrisini incelemektedir. Uşak, Kayseri, Isparta, Niğde, Nevşehir ve Sivas gibi çeşitli Orta ve Batı Anadolu şehirleri birbirleriyle yakın işbirliği içinde çalışmakta olan önemli halı imalat merkezleridir. 19. yüzyıl ortalarında, yabancı pazarlarda Osmanlı halılarına karşı ilgi artmış ve bu ilgi endüstride çeşitli değişimleri tetiklemiştir. 19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın başlarında, halı endüstrisi yoğun bir biçimde ihracata yönelik olmuş, bu gelişme halı üretim sanayisinde çeşitli değişimlere yol açmış ve var olan geleneksel üretim biçimlerini ve üretim ilişkilerini değiştirmiştir. Bu çalışmada işçilerin ve yerel tüccarların bu dönüşümlere nasıl cevap verdiği ve halı sanayinin yeniden yapılanmasında bu aktörlerin ne tip roller aldığı incelenmektedir. Bu çalışma ayrıca Osmanlı Devleti'nin de halı endüstrisinde gerçekleşen dönüşümlerde aldığı rolü gösterir. Son olarak, buradaki analiz halı endüstrisinin emek gücünün büyük çoğunluğunu oluşturan kadın halı işçilerinin tecrübelerini görünür kılmayı hedefler. Bu çalışma, kadın halı işçilerinin devletle olan ilişkilerini şekillendirmede ne tip toplumsal cinsiyet ideolojilerinin rol oynadığına odaklanır ve bu ideolojilerin kadın işçilerin günlük ve iş tecrübelerini nasıl etkilediğini inceler. Bu teze göre, özellikle II. Abdülhamid Dönemi'nde (1876 – 1909), Osmanlı devleti kadın işçilere karşı, kadın işçilerle kendisi arasında "baba-kız" ilişkisi kurduğu bir ataerkil tutum sergilemiştir. Anahtar Sözcükler: Osmanlı İmparatorluğu, halı sanayii, emek ve toplumsal cinsiyet, Uşak, Kayseri, Hereke Fabrika-i Hümayunu, emek hareketleri.