Osmanlı taşrasında demografinin kırsal yüzü:1835 tarihli Arguvan kazası nüfus defteri üzerinde hane yapısı ve toplumsal düzenin izleri (XIX. yüzyıl Osmanlı kırsalının demografik ve sosyal yapısına tarihsel yaklaşımlar)

Sınırları belirli bir idari birimde o anda yaşayan insanların miktarını içeren nüfus verileri, tarihin her döneminde devletler için önemli olmuştur. Nüfus verilerinin sayesindedir ki devletler, askerî yapılarını düzenleyebilmişler, vergi potansiyelini göz önüne alarak ekonomik yapılarının düzenli işleyebilmesi mümkün olmuştur. Bu bağlamda nüfusun tesbitine yönelik çalışmaların tarihi çok eskilere kadar götürülebilmektedir. Osmanlı Devleti'nde vergi veren nüfus ile vergi miktarlarının tespiti amacıyla her döneme göre farklı sayımların (tahrirlerin) yapıldığı bilinmektedir. XIX. yüzyılda ise oluşturulan yeni askerî düzen için Osmanlı Devleti'nde asker miktarını tespit etmeye yönelik genel bir sayım yapılmıştır. Bu çalışmada anılan nüfus sayımlarının sonuçlarını içeren 2649 Numaralı ve H. 1250/M. 1835 tarihli Arguvan Kazası Nüfus Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesini içermektedir. Çalışmada Arguvan Kazası'na bağlı karyeler, bu karyelerde bulunan erkek nüfus ve yaş özellikleri, hanehalkı sayıları defterden elde edilen öncelikli verileri oluşturmaktadır. Böylece nüfus defterlerinin sunduğu verilerin XIX. yüzyıl şehir tarihi araştırmaları için önemi ve değeri kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu açından bakıldığında şehirlerin idari birimleri, nüfusları ve varsa ekonomik potansiyelini ortaya koymak için Nüfus Defterleri çok önemli bir yere sahip olmaktadır.