Otoimmun hepatit hastalarımızın özellikleri

Amaç: Otoimmün hepatit (OİH); karaciğer enzim düzeylerin arttığı, serum immunglobülin düzeylerinin yükseldiği, sıklıkla otoantikorların yüksek titrede pozitif seyrettiği, tipik histolojiyi içeren ve diğer karaciğer hastalıklarının dışlanmasıyla tanısı konulan beraberinde etyolojisi net bilinmeyen bir karaciğer hastalığıdır. Literatürde lupoid hepatit, plazma hücreli hepatit ve otoimmün kronik aktif hepatit gibi birçok farklı şekilde isimlendirilmiştir. Hastalık akut hepatit kliniği ile başlayabileceği gibi kronik karaciğer hastalığı şeklinde seyir gösterirken siroza da ilerleyebilir. Bu çalışmada kliniğimizde OİH tanısı konulmuş olan hastaların tanı anındaki demografik, klinik özelliklerini, laboratuvar parametrelerini, verilen tedavileri ve tedavi yanıtlarını araştırmayı ve bunları literatür verileriyle karşılaştırmayı hedefledik. Yöntem: Bu çalışmada 1 Ocak 2010-1 Ocak 2020 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesinde OİH tanısı konulmuş 62 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya alınan hastaların tanı anındaki genel özellikleri, laboratuvar değerleri, otoantikor düzeyleri, ek otoimmün hastalık varlığı, karaciğer histolojisi, tedavi durumu ve tedavi yanıtları, ortalama takip süresi, ortalama ve ortanca sağkalım süreleri araştırıldı. Bulgular: Hastaların 57'si (%91,9) kadın 5'i (%8,1) erkekti. Kadın erkek oranı 11,4/1 olarak bulundu. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 34,76±14,9 iken ortanca yaş 35,5 (4-69) olarak bulundu. Hastaların ortalama izlem süresi 31,4 ay (±24) ortanca izlem süresi 24 ay (1-60) olarak saptandı. Tip 1 OİH %61,2 olarak, Tip 2 OİH %5 olarak, overlap sendromlar %12,8 olarak ve seronegatif otoimmün hepatit %21 olarak saptandı. OİH sınıflamasında en sık tip 1 varyantının görüldüğü ve seronegatif otoimmün hepatit sıklığının da göz ardı edilmemesi gerektiği görülmüştür. Otoantikolardan en sık ANA (%71,6) pozitif olarak saptandı. OİH hastalarına eşlik eden diğer otoimmün hastalıklarına baktığımızda en sık eşlik eden hastalığın otoimmün tiroidit olduğu saptandı (%11,3). ALT ve/veya AST'nin 10 kattan fazla arttığı hasta sayısı 34 (%54,8) olarak saptandı. Aminotransferaz düzeylerinin 10 kattan fazla artışı istatistiksel olarak anlamlı şekilde kadınlarda daha fazla görüldü. (p<0,05). Histolojik olarak interface hepatit %100 olarak, lenfoplazmositer infiltrasyon %59,5 olarak, rozet formasyonu %19,4 olarak görüldü. Ayrıca biliyer değişiklikler de %22,6 oranında eşlik ettiği görüldü. Tanı esnasında 19 (%30,6) hastada karaciğer sirozu saptandı, bu durum karaciğer siroz ile başvuran hastada OİH tanısının etyolojide akla gelmesi gerektiğini göstermektedir. Tedavi verilen hastaların %58'i (36) komplet yanıt verirken %22,5'i (14) kısmi yanıt, %9,6'sı (6) yanıtsız olarak saptandı. Komplet yanıt elde edilen hastaların tam remisyona ulaşma süresi ortalama 11,78 ay olarak saptandı. Komplet yanıt elde edilen 36 hastanın 22'sinde (%61) relaps gözlendi. Hastaların enzim, bilirubin ve IgG takiplerine baktığımızda tedavinin birinci ayından itibaren düşmeler saptandı. ALT, AST, ALP, IgG'de 1. ayın sonunda anlamlı düşüş saptanırken, total bilirubinde anlamlı düşüş 3. ayın sonunda saptandı. (p<0,05). Tedavi öncesi ve sonrası kesin ve muhtemel tanılı hastaların istatistiksel olarak anlamlı şekilde birbirine dönüştüğü saptandı. (p<0,05). Çalışmaya alınan hastaların 2'sinin (%3,2) hayatta olmadığı 60'ının (%96,8) sağ olduğu saptandı. Hastaların ortalama sağkalım süresi 105 ay (standart sapma: 2,1; CI:101,5-110) iken ortanca sağkalım süresine ulaşılamadı. Hastaların 5 yıllık sağkalım oranı %92 olarak bulundu. Sonuç: OİH esasen bir dışlama tanısıdır, kadınlarda daha sık görülür. Bizim çalışmamızda literatür ile uyumlu olarak kadın baskınlığı ön plandaydı. Tip 1 OİH tablosunun sıklığı, otoantikor olarak ANA varlığı ve tanıdaki karaciğer siroz oranları literatür ile uyumlu bulundu. Esasen karaciğer fonksiyon testleri bozukluğu veya karaciğer sirozu ile gelen hastanın etyolojisinde otoimmün hepatitin de düşünülmesi gerekmektedir. Çünkü OİH tedaviye iyi cevap veren ve tedaviyle OİH hastaların uzun süre remisyonda takip edilebileceği unutulmamalıdır. Anahtar kelimeler: Otoimmün hepatit, ANA, siroz