Özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmelerinin mesleki rehberlik görevleri ve iş başında yetiştirme rollerine ilişkin öğretmen görüşleri

Özel eğitim okulları ve bünyesinde özel alt sınıf bulunan ilköğretim okullarında çalışmakta olan öğretmenlerin özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme rollerine ilişkin görüşleri hakkında bilgi edinmek araştırmanın amacını oluşturmaktadır.Araştırmanın örneklemini İstanbul İli Anadolu yakasında bulunan 26 tane okuldan küme örnekleme yöntemiyle random olarak seçilen 121 özel eğitim öğretmeni, 233 diğer öğretmenlik gruplarından oluşturmaktadır.Karan tarafından geliştirilen ÖZDİGO Ölçeği araştırmada verilerin toplanması amacıyla kullanılacak olup iki bölümden oluşmaktadır. Kullanılan "ÖZDİGO" Ölçeği (Özel Eğitimde Denetime İlişkin Görüş Ölçeği ) birinci bölümde araştırmaya katılan öğretmenlerin çeşitli değişkenlere ilişkin kişisel bilgileri yer almıştır. Ölçeğin ikinci bölümünde ise özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme rollerinin öğretmenlerce algılanışını belirlemek üzere sorulan sorular bulunmaktadır.Elde edilen veriler, araştırmanın amaçları doğrultusunda çözümlenmiştir. Araştırmada kullanılan istatistiksel çözümlemelerde anlamlılık düzeyi 05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma verilerin istatistiksel çözümlenmesi "SPSS 17.00 for Windows" paket programı kullanılmıştır. Bu istatistiksel işlemler ile ilgili sonuçlar, araştırmanın bulgular ve yorum bölümünde tablolar halinde verilmiştir.Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular şunlardır.1.Araştırmayakatılan öğretmenlerin bazı demografik değişkenlere göre özel eğitimde mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme görevlerini gerçekleştirmeleri incelendiğinde; öğretmenlerin cinsiyetleri, yaşları, en son bitirdiği eğitim programı, öğretmenlikteki mesleki deneyimi, sorumlu oldukları sınıfların bulunduğu kademeler, mezun oldukları branşları, sınıflarında bulunan özel eğitim öğrencilerinin özür türleri ve çalıştıkları kurumların özellikleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.2.Özelgereksinimli öğrencilere nasıl eğitim verileceğine ilişkin eğitim alanlar ile almayanlar arasında özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve işbaşında yetiştirme rollerinin algılanışı arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Özel eğitim alanında hiç bir eğitim almayanlar denetimdeki mesleki yardım ve rehberlik çalışmalarına daha olumsuz bakarlarken, özel eğitim alanında eğitim alanlar ise yapılan mesleki yardım ve rehberlik çalışmalarına daha olumlu bakmışlardır. Çünkü hiçbir eğitim almayan grubun çok fazla bilgiye ihtiyacı vardır ve yapılan mesleki yardım ile rehberlik onların bilgi gereksinimlerini karşılayamadığı için onları tatmin etmemektedir.3.Özel gereksinimli öğrencilere yönelik eğitim alan grupların ise hangi yollarla bu eğitimleri aldıkları araştırılmış ve gruplar arasındaki farklılık anlamlı bulunmuştur. Buna göre özel eğitim alanından mezun olanların bitirilen fakültede alınan özel eğitim dersi ile bilgi sahibi olanlardan, hizmet içi eğitim alanlardan ve diğer yollarla kendini geliştirenlerden daha fazla mesleki rehberliğe ve iş başında yetiştirilmeye ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Bunun sebebi ise kişinin alanda bilgi sahibi olduğu için kendi öğretmenliğinin yeterliliğini daha iyi tahlil edebilmesine, eksik yanlarını daha net bilmesine ve hangi yönlerden desteklenmesi gerektiğinin farkında olmasına bağlanabilir. Diğer yollarla kendi kendini geliştiren, özel eğitim okullarında çalışarak tecrübe kazanan, alanda yazılmış kitapları okuyup bilgi sahibi olan gurubun ise tüm gruplar arasında en az rehberliğe ve iş başında yetiştirilmeye ihtiyaç duyması bizlere aslında neyi bilip neyi bilmediğini, neye ihtiyaç duyduğundan emin olmadığını, bu sebeple yardım alma isteğinin azlığını açıklayabilir. Yine özel eğitime yönelik hizmet içi eğitim alan grubun bitirilen ya da devam edilen fakültede özel eğitim dersi alan grup ile diğer yollarla özel eğitim hakkında bilgi sahibi olan gruptan daha fazla mesleki yardım ve rehberliğe ihtiyaç duyması yukarıdaki sebeplere bağlanabilir.4.Bir öğretim yılında denetmenlerin kaç kez öğretmenlere rehberlik yaptığına ilişkin soruya araştırmaya katılan öğretmenlerden nerdeyse 1/3'ü hiç yanıtını vermiştir. Hiç diyen 111 öğretmenin soruya ilişkin görüşü düşündürücüdür. Oysa ki, ilgili yönetmelik bir öğretim yılının başında, sonunda ve gerekli görüldüğü hallerde rehberlik çalışmalarının yapılmasını söylemektedir. Soruya 87 öğretmen bilmiyorum yanıtını vermiştir. Bunun da sebebininkendilerine az sayıda veya hiç rehberlik yapılmamış olduğundan soruya cevap veremedikleri düşünülebilir. Buradan da öğretmenlerin özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin rehberliğini yetersiz bulduğu sonucu çıkarılabilir.