Özel yetenek tanılama sürecinin akademik benlik algısı üzerindeki etkisi: ÜYEP örneği

Bu araştırmanın amacı, özel yetenek tanılama sürecinin öğrencilerin akademik benlik algısı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın modeli ilişkisel tarama modeli; çalışma grubu amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme yaklaşımı olarak seçilmiştir. Çalışma grubu 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Üstün Yetenekliler Eğitim Programları (ÜYEP) yetenek sınavına başvuran ve başvurmayan 1073 beşinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Akademik Benlik Algısı Ölçeği (ABAÖ), karne notları, ÜYEP sınavında kullanılan Matematik Yetenek Testi ve Bilimsel Üretkenlik Testi kullanılmıştır. Başvuru, etiket ve gruplandırmayı kapsayan tüm tanılama süreci boyunca üç farklı ölçüm yapılmıştır. İlk ölçüm tanılama sınavından sonra, ikinci ölçüm sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından, üçüncü ölçüm ise ÜYEP bahar dönemi program tamamlandıktan sonra gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin ABAÖ puanlarının başvuru durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı ilişkisiz örneklemler için t-testi ile; kazanma durumuna göre yinelenen ölçümlerdeki ABAÖ puan farklılıklarının anlamlılığı gruplar arasında Mann-Whitney U testi ve grup içinde Friedman testi ile karşılaştırılmıştır. Yapılan analiz sonucunda başvuran ve başvurmayan öğrencilerin akademik benlik algıları arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Yinelenen üç ölçümde kazanan ve kazanamayan öğrencilerin akademik benlik algısındaki değişimde hem grup içi hem de gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Tanılama süreçlerinden sadece başvurunun öğrencilerin akademik benlik algılarında anlamlı bir etkisi olduğu, etiketleme ve gruplandırmanın anlamlı bir etkisi olmadığı saptanmıştır.