Özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının incelenmesi

Bu araştırmada kitlesel açık çevrimiçi derslerin lise düzeyindeki özel yetenekli öğrenciler tarafından kabul ve kullanım durumlarının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Karma yöntem araştırmalarından açıklayıcı sıralı desen ile tasarlanan araştırmanın nicel aşamasında kesitsel tarama yöntemi, nitelde ise fenomenolojik yaklaşımdan yararlanılmıştır. Kitlesel açık çevrimiçi derslerin kabul ve kullanımına yönelik olarak Türkçe uyarlaması yapılan Teknoloji Kabul ve Kullanım Birleştirilmiş Modeli-2 ölçeği ile nicel veriler toplanmış, nitel verilere ulaşmak için ise yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın hedef evrenini ülkemizde lise düzeyindeki özel yetenekli öğrenciler, ulaşılabilir evrenini ise İstanbul'da yaşayan lise öğrenimine devam eden özel yetenekli öğrenciler oluşturmaktadır. İki aşamalı olarak yürütülen çalışmanın nicel örneklemi, çok aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak 8 ayrı bilim ve sanat merkezine devam eden 401 özel yetenekli öğrenci olarak belirlenmiştir. Nitel aşamada nicel örneklemde yer alan 6 öğrenci amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Nicel veriler SPSS 23 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Demografik verilerin ve ölçekten elde edilen puanların frekans, yüzde, aritmetik ortalama gibi betimsel istatistik değerleri hesaplanmış; bağımsız değişkenlerin etkisini ortaya koymak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA, post-hoc ve Tukey testleri yapılmıştır. Nitel veriler MAXQDA programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının cinsiyetlerine ve kitlesel açık çevrimiçi ders deneyimine sahip olup olmamalarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği; sınıf seviyeleri, ebeveynlerinin eğitim düzeyleri, aile gelir düzeyleri, öğrencilerin dijital becerileri ve akademik başarı notlarına göre ise anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının orta düzeyde olduğu; bireyselleştirilmiş öğrenme imkânının, iletişim ve etkileşimin, kariyer desteği sağlamanın, uygulamalı etkinliklerin ve zenginleştirilmiş içeriklerin bu teknolojilerin kabul ve kullanımını olumlu yönde etkilediği, bireysel etkenler, sistemsel sorunlar ve zayıf içerik tasarımının ise olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Kitlesel açık çevrimiçi derslerin özel yetenekliler için kullanılması süreçlerinde kurumlar tarafından bu platformları kullanmalarının öğrencilere sağlayacağı yararların açık bir şekilde ifade edilmesi, içeriklerin öğrenen ihtiyaçlarına karşılık verecek biçimde yapılandırılması, öğrenci kullanımlarının teşvik edilmesi, gerekli teknik donanımın sağlanması ve süreç içinde sürekli kurumsal desteğin verilmesi önerilmektedir.