Özne ve yüklem bağlamında Arapça, Türkçe ve Kürtçe dil karşılaştırması / The linguistic contrastive between Arabic, Turkish and Kurdish in the context of predicate and subject

Bu çalışma, müsned ve müsnedün ileyh bağlamında Arapça, Kürtçe ve Türkçe dil karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Bu üç dilin her birinin ayrı dil ailelerine mensup olması çalışmanın ayırıcı vasıflarındandır. Araştırma karşıtsal dil metoduna dayanmakta böylece mezkur üç dilde müsned ile müsnedün ileyh kavramlarını karşılaştırmalı dilbilimsel perspektiften açıklamaktadır. Araştırma önsöz, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde Arapça, Kürtçe ve Türkçe hakkında bilgi verilerek, karşıtsal dilbilim kavramının izahatı yapılmıştır. İkinci bölüm mezkur dillerde müsned ve müsnedün ileyh kavramlarının karşıtsal dilbilim açısından tanımlarını içermektedir. Üçüncü bölümde; öngörülen dilsel problemlere sunulan çözümlerin yanında bahsi geçen dillerin, müsned ve müsnedün ileyh kavramları özelinde, benzerlik ve farklılıklar ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise ulaşılan neticelerin ve çalışma ile ilgi önerilerin bir özeti sunulmaktadır. Araştırmanın öne çıkan sonuçları şu şekildedir: Arapçada müsnedün ileyh çeşitlilik arz etmektedir. Nitekim müsnedün ileyh mübteda, fail veya naibu'l-fail olabilir. Aynı şekilde müsnedin de farklı kısımları vardır. Bunlar haber, fiil ya da fiilin işlevini gören bazı isimlerdir. Burada hem mübteda hem de haber aslî veya mensûh olabilirler. Buna karşılık Kürtçede müsnedün ileyhe 'kirde' Türkçede ise 'özne' denilmektedir. Müsned ise Kürtçede 'pêveber', Türkçede 'yüklem' kavramlarına tekabül etmektedir. müsned Müsned ve müsnedün ileyh her üç dilde de cümlenin temel unsurları kabul edilmekte olup tekillik, ikillik ve çoğulluk açısından farklı formalarda kullanılabilir. Ayrıca bu ikisi yine her üç dilde belirli ya da belirsiz olabileceği gibi basit veya bileşik kelimelerden de oluşabilir. Bunlar üç dilin ortak özellikleridir. Arapça irab ve bina, çekimlerin ikil formlarının bulunması, çoğul çekimlerin salim ve kırık şeklinde ikiye ayrılması vb. dilsel başka hususiyetler açısından diğer iki dilden ayrılmaktadır. Keza hem Arapça hem de Kürtçe dillerinde müsned ve müsnedün ileyh eril ve dişil özellikler gösterir. Bu açıdan bu diller Türkçeden farklıdır. Nitekim Türkçede eril-dişil ayırımı yoktur. Çalışma araştırmacıların ikinci dil olarak Arapça öğretimi ile ilgili modern araştırma konularını bulabilmelerinin yolunu açabilecek bir takım tavsiye ve araştırma önerileri ile son bulmaktadır.