Pandemi döneminde bir üniversite hastanesi çalışanlarında iş doyumu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Amaç: Sağlık çalışanları, toplumu oluşturan bireylerin sağlıklarını korumak, geliştirmek, tedavi ve rehabilite etmek gibi yaşamsal işlevleri yerine getirmektedirler. Bu görevlerin yerine getirilmesinde, sağlık çalışanlarının mesleki yönden tatmin edilmesi, maddi geçim olanaklarının yeterli seviyede tutulması, yaşam ve çalışma koşullarının kaliteli hale getirilmesi önemli bir etkendir. Sağlık personelinin iş doyumunu ve yaşam kalitesini arttıracak olan maddi ve manevi teşvik ile destekler, yetişen yeni kuşakların mesleki tercihlerini sağlık sektörü alanında yapmaları yönünde özendirici de olacaktır. Bu nedenle iş doyumunu ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen etmenlerin tespit edilmesi ve bunlara yönelik önlemler alınması ile çalışanların iş doyumlarının ve yaşam kalitelerinin artırılması önem taşımaktadır. Bu çalışmada özellikle pandemi döneminde sağlık çalışanlarının iş doyumunu ve yaşam kalitesi düzeyini etkileyen etmenlerin tespit edilmesi ve yöneticilere yol gösterilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmamız Tokat Gaziosmanpaşa Üniversite Hastanesi'nde çalışmakta olan bireylerin pandemi dönemindeki iş doyumlarının ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesine yönelik tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlandı ve Ekim 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Klinik Araştırmalar Etik Kurul onayı alınmıştır (21-KAEK-198). Araştırmamızın evreni çalışmamızın yapıldığı dönemde Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan toplam 1110 birey (290 doktor, 585 yardımcı sağlık personeli, 201 hizmetli ve 34 idari hizmetler) olarak belirlendi. Örneklem hacmi G*Power versiyon 3.1.9.7 programı yardımıyla %90 güç, %5 yanılma payı ve 0.60'lık etki büyüklüğü ile toplamda 140 kişi yeterli bulundu ancak çalışmamızda en az bu değerin iki katı kişi sayısına ulaşacak şekilde çalışma yapılması planlandı ve toplamda 330 kişiye ulaşılmıştır. 13 kişinin verileri eksik olmasından dolayı çalışma dışı bırakıldı ve toplam 317 kişi çalışmaya dahil edildi. İş doyumunu değerlendirmek için Minnesota İş Doyum Ölçeği, yaşam kalitesini değerlendirmek için WHOQOL-Bref-Tr Ölçeği kullanılmıştır. Hesaplamalarda IBM SPSS Statistics 20 programı kullanılmıştır. İstatistiksel analizde ortalama ±standart sapma, sayı, yüzde, İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi, Tek yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 317 sağlık çalışanı katılmıştır. Çalışmamıza alınan bireylerin yaş ortalaması 31.02±6.98, %53.6'sı kadın, %50.5'i evli, %52.7'si lisans mezunu ve %44.5'i sigara kullanırken %10.7'si ise alkol kullanmaktaydı. Katılımcıların %52.1'i Covid-19 enfeksiyonu geçirirken, %95.6'sı Covid-19 aşısı yaptırmıştı. Katılımcıların içsel iş doyum skoru 3.42±0.65, dışsal iş doyum skoru 2.98±0.70, genel iş doyum skoru 3.25±0.63 iken; yaşam kalitesi alt boyut skorları genel sağlık alanı için 59.14±17.93, fiziksel sağlık alanı için 70.0±16.90, psikolojik sağlık alanı için 66.0±15.07, sosyal ilişkiler alanı için 65.64±14.64 ve çevresel alan için 58.36±10.7 olarak bulunmuştur. Evli olanların bekarlara göre, çocuğu olanların çocuğu olmayanlara göre, eğitim düzeyi yüksek lisans/doktora olanların daha düşük eğitim düzeyi olanlara göre, mesleğinde 20 yıl ve üzerinde çalışanların mesleğinde daha az çalışanlara göre, mesleğini isteyerek seçenlerin mesleğini istemeyerek seçenlere göre, pandemi döneminde mesleğini bırakmak istemeyenlerin mesleğini bırakmak isteyenlere göre, mesai şeklinde çalışanların nöbet ve vardiyalı çalışanlara göre, gelir durumu yüksek olanların gelir durumu düşük olanlara göre ve Covid-19 nedeniyle ailesinde ölüm öyküsü olmayanların ailesinde ölüm öyküsü olanlara göre iş doyumu ve yaşam kalitesi düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Minnesota İş Doyum Ölçeği ve WHOQOL-Bref Ölçeği arasındaki korelasyon analizinde de her iki ölçeğin pozitif yönde anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu görülmüştür (p<0.001). Sonuç: Hastane çalışanlarının iş doyumu ve yaşam kalitesi düzeyleri orta seviyede bulunmuştur. Sağlık ekonomik kaygılar düşünülerek düzenlenecek bir alan olmayıp sağlık çalışanlarından yeterli verimi alabilmek, özellikle pandemi gibi salgın dönemlerinde ve doğal afet gibi beklenmeyen dönemlerde yeterli karşılık alınabilmesi, çalışanların işlerinden ayrılmasının önlenebilmesi için çalışanların iş doyum düzeylerinin ve yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik sürekli ve etkili politikalar izlenmelidir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, İş Doyumu, Yaşam Kalitesi, Sağlık Çalışanları