Pandemi döneminde kronik hastalığı olan bireylerin koronovirüs-19 fobisi ile siberkondri düzeyleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Koronavirüs-19 salgınında kronik hastalığı olan bireylerin, Koronavirüs-19 fobisi ile siberkondri düzeyleri ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılan kesitsel, tanımlayıcı çalışmanın örneklemini Aralık 2020 ile Nisan 2021 tarihleri arasında ayaktan ya da yatarak tedavi alan ve kronik hastalığı olan 292 birey oluşturmuştur. Veriler online veri toplama yöntemi ile toplanmıştır. Verileri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Siberkondri Şiddeti Ölçeği (SŞÖ) ve Koronavirüs-19 Fobisi Ölçeği (K19FÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, Anova testi, t testi, Tukey ve Bonferroni çoklu karşılatırma testleri, korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların %56.4'nün kadın, %35,7'nin 50 yaş ve üzerinde, %82,3'ü evli, %54,8'i çalışmaktadır. Katılımcıların %83'ü koronavirüs-19 ile ilgili internetten araştırma yaptığını, %84,7'i tv/internette sağlık/koronavirüs-19 ile ilgili programları izlediğini ve %18,7'i internetten edindiği bilgilerin doğruluğuna inandığını ve %76,2'i internetten öğrendiği bilgilerin psikolojik olarak olumsuz yönde etkilediğini belirtmiştir. Katılımcıların cinsiyet, eğitim durumu, sağlık ile ilgili yayın (kitap, dergi vb.) takip etme, tv/internette sağlık/koronavirüs-19 ile ilgili programları izleme, internetten sağlıkla ilgili edinilen bilgilerin doğruluğuna inanma, tv/internetten öğrenilen bilgilerin psikolojik olarak olumsuz yönde etkileme durumlarının koronavirüs fobisi ve sibekondri düzeylerini etkileyen değişkenler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların K19FÖ puan ortalaması 55,47±12,44, SŞÖ puan ortalaması 79,37±14,66 olarak saptanmıştır. Her iki ölçektende alınabilecek en yüsek puanlar (K19FÖ :100, SŞÖ: 165) dikkate alındığında katılımcıların koronafobi ve siberkondri düzeyleri orta düzeyde olarak değerlendirilmiştir. Koronavirüs pandemisinde arttığı düşünülen siberkondrinin erken dönemde belirlenmesi, kronik hastalıkların doğru yöneltilmesi açısından önemlidir. Hemşireler kronik hastalığa sahip bireylere tanı konulur konulmaz danışmanlık vermeli ve sağlık okuryazarlığını öğretmelidir.